Memiş

Memiş, Türkçe halk-yumuşak-söyleyişi Mehmet / Muḥammad (محمد) — Hz. Peygamber'in adının Anadolu Türk halk-türkçesi yumuşatılmış-yan-formu. Klasik Türk halk-türkçesinde Mehmet > Memo > Memik > Memiş > Memmet > Mecit-yan-form yan-örgü oluşturur; -iş eki Türkçenin sevgi-küçültme-yan-form ekidir, klasik halk-türkçesinde Ahmet > Ahmiş, Mehmet > Memiş, Hüseyin > Hüso > Hüseyik yan-formlarıyla yan-örgü kurar. Klasik Anadolu Türk-İslam halk-edebî söyleminde Memiş özellikle Karadeniz, İç-Anadolu, Doğu-Anadolu kırsal-bölge halk-türkçesinin standart-yumuşak-yan-form söz-örgüsünün parçasıdır. Hz. Peygamber adının halk-yumuşak-söyleyiş yan-formu olduğundan dindar Türk-İslam halk-zarafet kategorisinde yer alır; aynı zamanda halk-edebî-türkü söyleminde sevimli-cesur-mert kahraman-yan-yorumu içerir. 174 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #448 sıradadır.

Türkçe halk-yumuşak-söyleyişi Memiş, Arapça Muḥammad (محمد) — ḥ-m-d kökünden — "çok-övülmüş, övgüye-değer" — adının Anadolu Türk halk-türkçesi yumuşatılmış-yan-formudur. Klasik Türk halk-türkçesinde Muḥammad > Mehmed > Mehmet > Memed > Memo > Memik > Memiş > Memmet yan-örgü oluşturur; bu yan-yumuşak-söyleyiş zinciri Anadolu Türk-İslam halk-edebî söyleminin standart-yumuşak-yan-form söz-örgüsünün parçasıdır. Türkçedeki -iş eki Türkçenin sevgi-küçültme-yan-form ekidir; klasik halk-türkçesinde Ahmet > Ahmiş, Mehmet > Memiş, Hüseyin > Hüso > Hüseyik, Hasan > Hasik, Şükrü > Şükriş, Hatice > Hatçe yan-formlarıyla yan-örgü kurar. Bu -iş eki çocuk-aile-içi-yan-isim formunun Anadolu halk-türkçesindeki standart-zarafet-yumuşak-söyleyişinin örneklerindendir. Klasik Anadolu Türk-İslam halk-edebî söyleminde Memiş özellikle Karadeniz, İç-Anadolu, Doğu-Anadolu kırsal-bölge halk-türkçesinin standart-yumuşak-yan-form söz-örgüsünün parçasıdır; halk-türküleri ve halk-romanlarında (Yaşar Kemal'in İnce Memed roman-serisi 1955-1980, Memed başkahraman bu yan-yumuşak-söyleyiş söz-örgüsündeki klasik Türk halk-edebî kahraman-yansımasıdır) sıkça yer alır. İnce Memed serisinin başkahramanı Memed karakteri klasik Türk halk-edebî söyleminin köy-yiğidi-türkü-aşığı yan-yorumlu söz-yapısının modern romanı-örneğidir; klasik Anadolu Türk-İslam köy-aşk-edebî söyleminin merkez kahraman-tipidir. Hz. Peygamber adı Muḥammad (övülmüş; ism al-tafḍīl al-muṭlaq — kökten-mübalağa-formu, al-Maḥmūd — övülen, Aḥmad — daha-övülen, Muḥammad — daha-çok-övülen yan-örgüsü) klasik İslamî söz-dağarcığında en saygıdeğer-isim kategorisindedir. Türkçeye Anadolu yumuşak-söyleyişiyle Memiş / Mehmet / Memed / Memo yan-formlarında yerleşmiştir.