Vahap

Vahap, Arapça Wahhāb (وهاب) — w-h-b (bağışlamak; karşılıksız-vermek) kökünün fa''āl veznindeki sıfat-mübalağa formu — çok-bağışlayan, sürekli-ihsân-eden, cömert-bahşeden anlamlarına gelir. Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından al-Wahhāb; Kur'an'da Sad 38:9 al-'Azīzi al-Wahhāb, Âl-i İmrân 3:8 Innaka Anta al-Wahhāb, Sad 38:35 Wahab lī mulkan lā yanbaghī li-aḥadin innaka Anta al-Wahhāb (Hz. Süleyman'ın duâsı) yerlerinde geçer. Vehbi (bk. Vehbi maddesi) ve Abdulvahap (bk. Abdulvahap maddesi) ile aynı kök-ailesinden gelen yan-formlardır; Vahap sözcüğü al-Wahhāb İsm-i Hüsnâ'sının doğrudan-yan-form söyleyişidir. Klasik dindar-eğitimli Türk-İslam-Pers ailelerinin sevdiği erkek-adıdır; 164 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #438 sıradadır.

Arapça Wahhāb (وهاب), w-h-b ("bağışlamak; karşılıksız-vermek; hediye-etmek") kökünün fa''āl veznindeki sıfat-mübalağa formudur — çok-bağışlayan, sürekli-ihsân-eden, cömert-bahşeden. Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından al-Wahhāb sıfatının-doğrudan-Kur'anî yan-formu; Vehbi (bk. Vehbi maddesi) ve Abdulvahap (bk. Abdulvahap maddesi) ile aynı kök-ailesinden. Aynı kök-ailesinden al-wahb (bağış, hediye), al-mawhūb (bağışlanmış), al-hiba (hediye, bağış — klasik İslamî fıkıh-jargonunda aḥkām al-hiba — bağış-fıkhî-hükümleri klasik fıkıh-eserlerinin müstakil bâbı), wahaba / yahabu (bağışladı / bağışlar — Kur'an'da pek çok yerde: fa-wahabnā lahu Yaḥyā — Enbiyâ 21:90 — Hz. Yahyâ'yı bağışladık; fa-wahabnā lahu Isḥāqa wa-Ya'qūba — Saffat 37:113), al-mawhiba (bağış-yetenek), al-Mawāhib al-Ladunniyya (klasik tasavvuf-eseri — Allah'tan-doğrudan-bağışlanmış-manevî-bilgiler), Hibatullāh (Allah'ın bağışı — -ullah sonlu compound-ad) türetilmiştir. al-Wahhāb sıfatı Kur'an'da 3 yerde geçer: Âl-i İmrân 3:8 (Rabbanā lā tuzigh qulūbanā ba'da idh hadaytanā wa-hab lanā min ladunka raḥmatan innaka Anta al-Wahhāb — "Rabbimiz! Bizi hidayete erdirdikten sonra kalplerimizi eğriltme; bize katından bir rahmet bağışla. Şüphesiz sen Çok-Bağışlayan'sın" — klasik İslamî du'ā al-rāsikhīn sebatlıların-duâsının merkez metni); Sad 38:9 (Am 'indahum khazā'inu raḥmati rabbika al-'Azīzi al-Wahhāb — "Yoksa onların yanında, Üstün ve Çok-Bağışlayan Rabbinin rahmet hazineleri mi var?"); Sad 38:35 (Wahab lī mulkan lā yanbaghī li-aḥadin min ba'dī innaka Anta al-Wahhāb — Hz. Süleyman'ın duâsı: "Bana benden sonra kimsenin sahip olamayacağı bir hükümranlık bağışla; şüphesiz sen Çok-Bağışlayan'sın"). Klasik İslamî teoloji-tasavvuf geleneğinde al-wahb / al-mawhiba Allah'ın kullarına manevî-bağış-bahş kavramının merkez söz-örgüsündedir; klasik tasavvuf al-mawhiba al-rabbāniyya (Rabbânî-bağış) doktriniyle bu kavramı işler. Vahap yan-formu klasik Anadolu Türk-İslam halk-yumuşak-söyleyişin standart-söz-yapısıdır; al-Wahhāb sıfatı doğrudan-kişi-adı şeklinde-kullanım klasik İslamî isim-doktrininde dilsel-yanıt isteyen söz-örgüsüdür: bazı klasik müfessirler (Tirmizî yorumu) al-asmā' al-mu'abbada (kul-isimleri-Abd-ile-başlayan) yan-formla — yani Abdulvahap (bk. Abdulvahap maddesi) — kullanılmasını öneririr; halk-edebî söyleminde ise Vahap doğrudan-yan-form kullanım gördü. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Vahâb / Vahap / Vehhâb yan-formlarında yerleşmiştir.