Mübeccel
Mübeccel İsminin Anlamı ve Kökeni
Mübeccel, Arapça 'beccel' (yüceltme, saygı gösterme) kökünden edilgen yan formla türetilmiş ve 'yüceltilmiş, saygı gösterilmiş, ulu' anlamına gelen klasik İslami bir kız adıdır. Klasik Osmanlı saray haremi geleneğinde kadın hanedan mensuplarına onursal bir nitelik olarak kullanılan adlardandır. TÜİK kayıtlarında Mübeccel ismine ilk olarak 1908 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1931 yılında 166. sırayla zirvesine ulaşmıştır. Son olarak 2020 yılı verilerinde 473. sırayla listelenmiştir.
Arapça b-j-l (yüceltmek, hürmet etmek, saygı göstermek) kökünün edilgen dişil biçimidir. Aynı kök aileden Bical, Tebcil (yüceltme), Mübeccel (yüceltilmiş) türer. Anlam olarak yakın kök ailelerden el-Macid (şanlı), el-Kerim (cömert) ve el-Mukerrem (onurlandırılmış) ile çakışır. Tanınan taşıyıcısı Türk modern sosyolojinin tanınan figürü Mübeccel Belik Kıray'dır (1923-2007): Ereğli: Ağır Sanayiden Önce Bir Sahil Kasabası (1964) Türk sosyolojisinin temel yapıtlarından biridir.
Popülerlik
Mübeccel, TÜİK kayıtlarına 1908'de girdi — II. Meşrutiyet'in ilan edildiği yıl, sembolik bir başlangıç. 1931'de 166. sırayla zirvesine ulaştı; Cumhuriyet erken döneminin kentli eğitimli kadın adlandırma geleneğinin yansımasıdır. 2020'de 473. sırasıyla son kayıt edildi.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
Mübeccel, "yüceltilmiş, saygı gösterilen" anlamına gelir. İslam edebinde değerli kişi ve kavramların "tebcil" edilmesi (yüceltilmesi) önemli bir nezaket geleneğidir; ad bu saygınlık çağrışımını taşır.
Tarihi Figürler
Mübeccel Belik Kıray
1923-2007, Türk modern sosyolojisiTürk sosyolojisinin kurucu kuşağından, ODTÜ'de uzun yıllar kürsü başkanı. Ereğli: Ağır Sanayiden Önce Bir Sahil Kasabası (1964) yapıtı, Türk sosyolojisinin saha araştırma geleneğini başlatan klasiklerden biridir. Kentleşme, göç ve sosyal değişim üzerine 50 yıllık çalışmaları Türkiye Bilimler Akademisi şeref üyeliğine layık görüldü. Modern Türk akademik kadın figürünün öncülerindendir.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaمبجلة (Mubajjala)
- TürkçeMübeccel
Ünlü İsimdaşlar
Mübeccel Kıray
Mübeccel Belik Kıray (1923-2007); klasik Türk sosyoloji geleneğinin bir kavramıdır.