Münteha

Münteha, Arapça Muntahā (مُنتَهَى) — n-h-y (sınır-uçtaki, klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı) kökünün edilgen-yan-form söz-yapısının söz-imgesi Muntahā — son, son-sınır, en-son-noktada-olan, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Son, sonuç manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-nihāya (son), al-nihā'ī (sonuncu), intihā' (son-bulma), al-nahy (yasak), al-mustanha (uçtaki) yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam Necm Sûresi 53:14'te söz-merkezindedir — 'Inda sidrati al-muntahā ("Sidre-i Müntehâ'nın yanında"). Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde Sidrat al-Muntahā — Hz. Peygamber'in Mi'râc-yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-İsrâ-Mi'râc 27 Recep söz-merkezi yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır ("yedi-kat-göklerin-üstünde, ilm-i ilâhî'nin son-sınırında, melâ'ike-i mukarrabûn'ün-uçamadığı söz-merkezi söz-yapısı" yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır). Aynı sûrenin 14-15. âyetleri 'inda sidrati al-muntahā 'indahā jannatu al-ma'wā ("Sidret-ül Müntehâ'nın yanında, Me'vâ Cennetinin de yanında") söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. 171 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #402 sıradadır.

Arapça Muntahā (مُنتَهَى), n-h-y ("sınır-uçtaki; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde n-h-y kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-nihāya — son, al-nihā'ī — sonuncu, al-intihā' — son-bulma, al-nahy — yasak, al-mustanha — uçtaki, al-Muntahā — son-sınır, al-anhā' — sınırlar, yantahī — sona-ulaşır yan-örgüsü") kökünün edilgen-yan-form söz-yapısının söz-imgesi Muntahā — son, son-sınır, en-son-noktada-olan, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Son, sonuç manasında nitelendirir. Kur'ânî yan-bağlam Necm Sûresi 53:14'te söz-merkezindedir — 'Inda sidrati al-muntahā ("Sidre-i Müntehâ'nın yanında") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde (Tabarī, Razī, Beydâvî, İbn Kesîr) Sidrat al-Muntahā — Hz. Peygamber'in Mi'râc-yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-İsrâ-Mi'râc 27 Recep (~621 öncesi yan-bağlamı yan-bağlanır) söz-merkezi yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır (Necm 53:7-18 söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; "yedi-kat-göklerin-üstünde, ilm-i ilâhî'nin son-sınırında, melâ'ike-i mukarrabûn'ün-uçamadığı söz-merkezi söz-yapısı" yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır). Necm 53:13-15 Wa-laqad ra'āhu nazlatan ukhrā 'inda sidrati al-muntahā 'indahā jannatu al-ma'wā ("Andolsun, onu (Cebrâîl'i) bir başka inişte de, Sidret-ül Müntehâ'nın yanında, Me'vâ Cennetinin de yanında gördü") söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Hadis söz-örgüsünde Mi'râc-Hadîsi (Sahîh-i Buhârî, Sahîh-i Müslim Kitāb al-Īmān yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır) Hz. Peygamber'in Sidrat al-Muntahā'da Cebrâîl Aleyhisselâm'la-buluşma yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Sufi-tasavvuf söz-örgüsünde Sidrat al-Muntahā — kulun-Allah'a-en-yakın-noktada söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (Şeyh Muhyiddîn ibn 'Arabī 1165-1240, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî 1207-1273 Mi'râc yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; bk. Muhittin, Celaleddin, Miraç maddeleri yan-form söz-örgüsü). Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde Sidre-i Müntehâ — şâirlerin söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (Hâfız Şîrâzî, Sa'dī, Câmî, Şeyh Galib Sidre yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; bk. Hafız, Gazel maddeleri yan-form söz-örgüsü). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Muntahā / Müntehâ / Münteha yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami kız adı oldu.