Necmiye

Necmiye, Arapça najmiyya — n-j-m (yıldız) kökünün dişil nisbet ekiyle türetilmiş — yıldızlarla ilgili, yıldızlara ait kadın anlamına gelir. Necmettin ve Necm Suresi (53. Kur'an suresi, al-Najm — Yıldız) ile aynı kökten gelir. Klasik Osmanlı divan şiir geleneğinde necm (yıldız) sözcüğü sevgilinin gözünün, yıldız aydınlatıcı güzelliğinin sembolüydü; necm-i sa'adet (saadet yıldızı), necm-i bahtiyar (mutluluk yıldızı) gibi terkipler tipiktir. Türk-İslam dindar Anadolu ailelerin sevdiği klasik kız adıdır.

Arapça najmiyya, al-najm ("yıldız"; n-j-m kökünden) sözcüğüne dişil nisbet -iyya eki getirilerek oluşturulmuş sıfat formudur — yıldızlara ait, yıldızlarla ilgili kadın. Eril karşılığı najmi (yıldız alimi astronom; nisbet form) ve birleşik isim Najm al-Din / Necmettin. Aynı kökten al-tanjim (yıldız bilim, astronomi/astroloji), al-najm (yıldız; özellikle Necm Suresi — 53. sure adı), al-anjum (çoğul — yıldızlar), al-nujum (yıldızlar) türetilmiştir. al-Najm sözcüğünün Kur'ani kullanımı pek çok yerde geçer: Necm Suresi açılış yemini Wa'l-najmi idha hawa (Battığı zaman yıldıza andolsun); Tarık 3: al-najm al-thaqib (parıldayan yıldız); Nahl 16: bi-al-najmi hum yahtadun (yıldızlarla yollarını bulurlar). Türk-İslam isim koyma geleneğinde Necmiye, hem Necmettin'in dişil eşi hem de doğrudan al-najm Kur'ani kelimesinin nisbet formuyla bağ kuran bir addır.