Nurbanu

Nurbanu, Pers-Arap compound: nūr (Arapça — "ışık, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") ve bānū (Pers — "hanım, soylu-kadın, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") söz-unsurlarının terkibinden ışık-saçan, aydınlık-yüzlü, nur-yüzlü-soylu-hanım, klasik halk-Pers-Arap söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Işık saçan, aydınlık yüzlü, nur yüzlü kadın, hanım manasında nitelendirir. *Tarihsel-Osmanlı yan-bağlamı klasik halk-Osmanlı saray söz-örgüsünün söz-merkezindeki Nurbanu Sultan**: Nurbanu Sultan (Cecilia Venier-Baffo / Rachel-yan-bağlamlı 1525-1583; Sultan II. Selim'in (Sarı Selim, 1524-1574) eşi söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Sultan III. Murad'ın (1546-1595) annesi yan-bağlanır), klasik halk-Osmanlı Vālide Sulṭān — Sultan-annesi yan-unvanı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Osmanlı Kadınlar Saltanatı (1533-1656) söz-merkezi yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; Hürrem Sultan-Mihrimah Sultan-Nurbanu Sultan-Safiye Sultan-Kösem Sultan yan-örgüsü); klasik halk-Atik Vâlide Câmii (Üsküdar 1583, Mîmâr Sinân) bânisi söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. Aynı kök-ailesinden Nur (yan-form söz-yapısı; bk. Nur maddesi yan-form söz-örgüsü Nûr 24:35 söz-merkezi yan-bağlamı), Aydanur (yan-form söz-yapısı; bk. Aydanur maddesi yan-form söz-örgüsü), İsminur (yan-form söz-yapısı; bk. İsminur maddesi yan-form söz-örgüsü), Zinnur (yan-form söz-yapısı; bk. Zinnur, Zennur maddeleri yan-form söz-örgüsü), Nurşah (yan-form söz-yapısı; bk. Nurşah maddesi yan-form söz-örgüsü), Nurşin (yan-form söz-yapısı; bk. Nursin maddesi yan-form söz-örgüsü), Bānū, Bānūshāh* yan-örgüsü oluşur. 58 yıllık TÜİK tarihiyle 2025'te #394 sıradadır.

Pers-Arap compound Nurbanu (نوربانو), iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: nūr (Arapça — "ışık; klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Nūr — Allah'ın al-Nūr esmâsı; klasik halk-Nûr 24:35 söz-merkezi yan-bağlamı, al-anwār — ışıklar, Anvar, Münire, Nuray, Nurcan, Aydanur, İsminur, Zinnur, Zennur, Nurşah, Nurşin yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Nur, İsminur, Aydanur, Zinnur, Zennur, Nurşah, Nursin maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") ve bānū (Pers — "hanım, soylu-kadın; klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden bānū — hanım, bānūshāh — şâh-hanım, bānū-yi sarāy — saray-hanım yan-form söz-yapıları yan-örgüsü") söz-unsurlarının birleşmesiyle oluşmuştur. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Işık saçan, aydınlık yüzlü, nur yüzlü kadın, hanım manasında nitelendirir. *Tarihsel-Osmanlı yan-bağlamı klasik halk-Osmanlı saray söz-örgüsünün söz-merkezindeki Nurbanu Sultan**: Nurbanu Sultan (Cecilia Venier-Baffo / Rachel-yan-bağlamlı 1525-1583; klasik halk-Korfu-Venedik-asıllı yan-bağlamlı Osmanlı saray söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), Sultan II. Selim'in (Sarı Selim, 1524-1574; Sultan Süleyman ile Hürrem Sultan'ın oğlu yan-bağlanır) eşi söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Sultan III. Murad'ın (1546-1595; klasik halk-Osmanlı saltanatı 1574-1595) annesi yan-bağlanır; klasik halk-Osmanlı Vālide Sulṭān — Sultan-annesi yan-unvanı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Osmanlı Kadınlar Saltanatı (1533-1656) söz-merkezi yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; Hürrem Sultan (1502-1558), Mihrimah Sultan (1522-1578), Nurbanu Sultan (1525-1583), Safiye Sultan (1550-1605), Kösem Sultan (1589-1651) yan-örgüsü); klasik halk-Atik Vâlide Câmii (Üsküdar 1583, Mîmâr Sinân yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır) bânisi söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-Toptaşı Bîmârhânesi (Atik Vâlide Külliyesi yan-yapısı) yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde bānū — saray-hanımı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Pers-Sasanî söz-örgüsünde bānū-yi shahr — şehir-hanımı yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Nūr-Bānū / Nûrbânû / Nurbanu* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle 19.-20. yüzyıl Osmanlı-saray-yan-bağlamlı ve Cumhuriyet-eri laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif klasik gizli hazine kız adı oldu.