Nurbanu ismi “Işıklı, nur yüzlü soylu hanım” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #394).
Deneyin
Nurbanu İsminin Anlamı ve Kökeni
Nurbanu, Arapça 'nur' (ışık) ve Farsça 'banu' (hanım, soylu kadın) kelimelerinin birleşiminden oluşan ve 'ışık saçan soylu hanım, nur yüzlü hanım' anlamına gelen bir kadın adıdır. İsmin tanınan figürü Nurbanu Sultan'dır (1525-1583): II. Selim'in eşi, III. Murad'ın annesi ve Üsküdar'daki Atik Valide Camii'nin banisi. TÜİK kayıtlarında Nurbanu ismine ilk olarak 1967 yılında rastlanmaktadır. İsim, 2011 yılında 142. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 394. sırayla listelenmektedir.
Nurbanu, Arapça nur (ışık, aydınlık) ile Farsça banu (hanım, soylu kadın) sözcüklerinden kurulmuş bir addır; kelimesi kelimesine 'nur hanım' demektir. Türk Dil Kurumu adı 'ışık saçan, aydınlık yüzlü, nur yüzlü kadın' diye açıklar. Nurbanu biçimi Türkçe konuşulan bölgelerde yaygındır; Diyarbakır ve Batman çevresinde ad Nuriban biçimiyle yaşar. 16. yüzyıl Osmanlı saray geleneğinin tanınan figürü Nurbanu Sultan'dır (1525-1583): II. Selim'in eşi, III. Murad'ın annesi ve hem haseki hem valide sultan olan ilk kadındır. Üsküdar'daki Atik Valide Camii ve Külliyesi (Mimar Sinan, 1571-1583) onun baniliği altında inşa edilmiştir.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan kız isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 11 Ekim – 7 Kasım
Nurbanu İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Nurbanu deyince öne çıkan üç özellik:
Aydınlık
Bu isim ışıkla anılır: karanlıkta yön gösteren, bulunduğu yeri belirginleştiren bir varlık. Buradaki aydınlık şenlik değil, açıklık — saklanacak bir yanı olmamak.
Asalet
Karşısındakini küçük düşürmeyen, üstünlük taslamayacak kadar kendinden emin, hakkını bildiği kadar sorumluluğunu da bilen bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik asalet. Ayrıcalık değil, ölçü.
Zarafet
Sözünü tartan, karşısındakini küçültmeden söyleyen bir incelik. Zarafeti kuran şey burada süs değil, ölçü.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Nurbanu TÜİK kayıtlarına 1967'de 466. sırayla girdi. 1969'dan 1988'e dek 490 ile 585. sıralar arasında, seyrek verilen bir addı. 1980'lerin sonunda yükselmeye başladı ve 1994'te 356. sıraya çıktı; 2000'lerde yeniden 435 ile 500. sıralar arasına geriledi. Asıl sıçrama 2009'da geldi: ad o yıl 269., 2010'da 174. sıraya çıktı ve 2011'de 142. sırayla zirvesine ulaştı. Ardından hızla geriledi; 2015'ten 2024'e dek 405 ile 450. sıralar arasında kaldı ve 2025'te 394. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 17.000 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Nurbanu adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Nurbanu adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
Nurbanu, "nur yüzlü, ışıklı soylu hanım" anlamına gelir; "nur" (ışık) ögesi Kur'ani bir motiftir (Nur suresi 35). Ad, aydınlık ve manevi parlaklık çağrışımı taşır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Nurbanu Sultan
~1525-1583, Osmanlı valide sultanıVenedik asıllı olduğu en yaygın görüştür (Cecilia Venier-Baffo); Korfulu bir Rum olduğunu savunan tarihçiler de vardır. II. Selim'in eşi ve III. Murad'ın annesi. Hem haseki hem valide sultan olan ilk kadındı; Kadınlar Saltanatı (1533-1656) döneminin tanınan figürlerinden biriydi. Mimar Sinan'ın yaptığı Üsküdar'daki Atik Valide Camii ve Külliyesi, ölümünden kısa süre önce 1583'te tamamlandı — İstanbul'daki en büyük 16. yüzyıl külliyelerinden biridir. Venedik ile Osmanlı arasındaki diplomatik bağlarda da etkin rol oynadı.
Modern Kültürde
Muhteşem Yüzyıl
Dizi · 20112011-2014 yılları arasında yayınlanan Osmanlı saray dizisi Muhteşem Yüzyıl'da Nurbanu Sultan'ı Merve Boluğur canlandırdı. Dizi, Kanuni dönemi saray kadınlarını geniş kitlelere yeniden tanıttı; Nurbanu adındaki yükseliş ise dizi başlamadan önce, 2009'da başlamıştı.
Ünlü İsimdaşlar
Nurbanu Sultan
Sultan II. Selim'in eşi, Sultan III. Murad'ın annesi (~1525-1583); Kadınlar Saltanatı döneminin önde gelen isimlerinden. Mimar Sinan'ın Üsküdar'da yaptığı ve 1583'te tamamlanan Atik Valide Camii'nin banisidir.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapça-FarsçaNur Banu
- TürkçeNurbanu