Raife

Raife, Arapça Rā'ifa (رئيفة) veya Ra'ūfa yan-form — r-'-f (acımak; çok-merhamet-etmek; ince-şefkat-göstermek) kökünden sıfat-mübalağa dişil-formu — çok-acıyan, esirgeyen, ince-şefkat-sahibi kadın anlamlarına gelir. Raif (bk. Raif maddesi) ile aynı kök-ailesinden gelen dişil-eşi. Aynı kökten al-Ra'ūf (Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından — Çok-Esirgeyen; Bakara 207, Âl-i İmrân 30, Hac 22:65, Hadid 57:9 vb.), al-ra'fa (acıma, çok-merhamet — Nûr 24:2), al-ra'ūfīn (acıyanlar) türetilmiştir. al-Ra'ūf al-Raḥīm compound terkibi Hz. Peygamber için de Tevbe 9:128'de kullanılır; klasik İslamî nâ't-edebiyatının merkez söz-imgesidir. Klasik dindar Türk-İslam-Pers eğitimli ailelerinin sevdiği zarif kız-adıdır; 172 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #423 sıradadır.

Arapça Rā'ifa (رئيفة) veya Ra'ūfa (رؤوفة) yan-form, r-'-f ("acımak; çok-merhamet-etmek; ince-şefkat-göstermek; lütufla-davranmak") kökünün sıfat-mübalağa dişil-formudur — çok-acıyan, esirgeyen, ince-şefkat-sahibi kadın. Eril karşılığı Rā'if / Ra'ūf (bk. Raif maddesi). Aynı kök-ailesinden al-Ra'ūf ("Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından — Çok-Esirgeyen, Sürekli-Acıyan; fa'ūl mübalağa-form, klasik İslamî kelâm-doktrininde Allah'ın zâtî-rahmet-vasıflarından"), al-ra'fa ("acıma, çok-merhamet; Nûr 24:2 wa-lā ta'khudhkum bihimā ra'fatun fī dīnillāh — "Allah'ın dinini uygularken onlara karşı bir acıma duygusu sizi tutmasın" — fıkhî-hudûd-cezalarında acıma-yönlendirici-uyarı"), al-ra'ūfīn (acıyanlar — yan-formal yan-örgü), ra'ufa / yara'ufu (acıdı / acır), al-mara'ūf (acınılmış). al-Ra'ūf sıfatı Kur'an'da pek çok yerde geçer: Bakara 2:143 (Innallāha bi-l-nāsi la-Ra'ūfun Raḥīm), Bakara 2:207 (Wallāhu Ra'ūfun bi-l-'ibād — bk. Raif maddesi), Bakara 2:267 yan-bağlam, Âl-i İmrân 3:30, Tevbe 9:117, Tevbe 9:128 (bi-l-mu'minīna Ra'ūfun Raḥīm — Hz. Peygamber için kullanım), Nahl 16:7, Nahl 16:47, Nûr 24:20, Hac 22:65, Hadid 57:9; al-Ra'ūf al-Raḥīm compound terkibi 9 yerde tekrarlanır. Klasik İslamî kelâm-tasavvuf geleneği al-ra'fa ve al-raḥma yakın-anlam-eşi söz-örgüsünün ayrımıyla işler: al-ra'fa daha-ince, daha-şefkatli, kişiye-özel; al-raḥma daha-yaygın, evrensel-kuşatıcı (bk. Rahim maddesi). Hz. Peygamber için Tevbe 9:128'de Bi-l-mu'minīna Ra'ūfun Raḥīm ("O, mü'minlere karşı çok-şefkatli, merhametlidir") onursal-sıfat klasik nâ't-edebiyatının merkez söz-imgesidir. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Râife / Raife / Ra'ūfa yan-formlarında yerleşmiştir.