Sabit

Sabit, Arapça Thābit (ثابت) — th-b-t ("sabit-değişmezlik-sebat; klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı") kökünün etken-yan-form söz-yapısının söz-imgesi Thābit — değişmeyen, kımıldamayan, sebatlı, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki kararlılık-yan-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Değişmeyen, kımıldamayan manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Thabāt (sebat), al-Tathbīt (sabitleme), Mustathbit (sabitleştiren), Thabita (yan-yapı), İsbât (ispat-yan-yapı) yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam İbrâhîm Sûresi 14:27'de söz-merkezindedir — Yuthabbitu Allāhu lladhīna āmanū bi-l-qawli al-thābiti fī al-ḥayāti al-dunyā wa-fī al-ākhira ("Allah, iman edenleri sabit söz (al-qawli al-thābit) ile dünya hayatında ve ahirette sağlamlaştırır"). Sahabi yan-bağlamı klasik halk-Hz. Zayd ibn Thābit (öl. 665; klasik halk-vahiy-kâtibi sahabi söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). 173 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2023'te #454 sıradadır.

Arapça Thābit (ثابت), th-b-t ("sabit-değişmezlik-sebat; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Thabāt — sebat, al-Tathbīt — sabitleme, Mustathbit — sabitleştiren, Thabita — yan-yapı, İsbât — ispat-yan-yapı söz-yapıları yan-örgüsü") kökünün etken-yan-form söz-yapısının söz-imgesi Thābit. Kur'ânî yan-bağlam İbrâhîm Sûresi 14:27'de söz-merkezindedir — Yuthabbitu Allāhu lladhīna āmanū bi-l-qawli al-thābiti fī al-ḥayāti al-dunyā wa-fī al-ākhira ("Allah, iman edenleri sabit söz ile dünya hayatında ve ahirette sağlamlaştırır") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Aynı kök-aile söz-örgüsünün söz-merkezindeki yan-bağlamlar — Bakara 2:250 Rabbanā afrigh 'alaynā ṣabran wa-thabbit aqdāmanā ("sebat ver ve ayaklarımızı sabitle" — Tâlût-Câlût yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Enfâl 8:11 li-yarbiṭa 'alā qulūbikum wa-yuthabbita bihi al-aqdām (Bedir-Savaşı yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Hûd 11:120 wa-kullan naquṣṣu 'alayka min anbā'i al-rusuli mā nuthabbitu bihi fu'ādak ("peygamberlerin haberlerinden kalbini sağlamlaştırdığımız" yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), İsrâ 17:74 Wa-lawlā an thabbatnāka söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. Sahabi yan-bağlamı: Hz. Zayd ibn Thābit al-Anṣārī (~611-665; klasik halk-Hz. Peygamber'in vahiy-kâtibi söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Hz. Ebû Bekir döneminde Mushaf-ı Şerîf'in derlenmesi 632-634 yan-bağlamı, Hz. 'Osmân döneminde Mushaf-ı Şerîf'in çoğaltılması 650-656 yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-Hadis söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Thābit / Sabit yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, İç-Anadolu, Marmara muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami erkek adı oldu.