Samet

Samet, Arapça Samed sözcüğünden gelir; "hiçbir şeye muhtaç olmayan, sığınılan, mutlak Bağımsız Allah" anlamlarını taşıyan bir erkek adıdır. Kur'an-ı Kerim İhlas Suresi 112:2'de Allahu's-Samed (Allah Samed'dir — kimseye muhtaç değil, herkes kendisine muhtaçtır) ifadesi Allah'ın bu sıfatının kurucu Kur'ani bağlamıdır; bu kısa sure tevhid inancının özünü ifade eder. Aynı kökten Samedaniyet (mutlak bağımsız varlık niteliği) felsefe terimi gelir. Klasik gelenekte tek başına Samed adlandırması Allah'a mahsus tutulduğundan Abdüssamed (Samed'in kulu) birleşik formu tercih edilirdi; modern Türk halk söyleyişinde Samet yumuşatma yaygındır.

Arapça Samad sözcüğü — s-m-d kökünden türer — "hiçbir şeye muhtaç olmayan, müstağni; kendisine her şeyin muhtaç olduğu" anlamlarını birleştirir. Bu kelimenin İslami teolojik yükü özellikle yoğundur: Samad Allah'ın Esmaü'l-Hüsnasından (99 güzel ismi) biridir ve Kur'an'ın en kısa suresi olan İhlas Suresi'nde (112:1-4) Allah'ın tevhid sıfatlarından biri olarak zikredilir: "De ki: O Allah birdir. Allah, Samed'dir (Kimseye ve hiçbir şeye muhtaç değildir, her şey O'na muhtaçtır). O doğurmamış ve doğrulmamıştır. Hiçbir şey O'na denk değildir". Türkçeye Osmanlı Türkçesi aracılığıyla Samed veya Samet formunda yerleşti; kelime sonu -d sesinin -tye dönmesi Arapça'dan Türkçeye geçen kelimelerde klasik ses olayıdır (ahmed → Ahmet, muhammed → Mehmet örneklerinde olduğu gibi).