Sariye

Sariye, Arapça Sariye sözcüğünden gelir; 'gece yolculuk etmek' kökünden türeyen ve "gece yolculuk eden; bulut" anlamlarını taşıyan bir kız adıdır. Kur'an-ı Kerim İsra Suresi 17:1'de Hz. Peygamber'in mirac yolculuğunu anlatan Subhane'llezi esra bi-'abdihi leylen (Kulunu gece yürütmesiyle Allah'ı tesbih ederim) ifadesi aynı kökten gelir. Hz. Peygamber'in İsra ve Mirac gece yolculuğu bu kelime ailesinden anılır. Aynı kökten isra (gece yürütme), seriyye (askeri gece harekâtı) sözcükleri türer. Klasik İslami dindar ailelerin nadir kullandığı manevi yüklü bir kız adıdır.

Arapça sariye, 'gece yolculuk etmek' anlamındaki kökten gelir: gece yol alan, karanlıkta yola çıkan kadın. Eril karşılığı Sari'dir. Kökteki asıl görüntü karanlıkta ilerlemektir: kervanın, yıldızın, bulutun gece yürüyüşü. Arapçada gece boyunca yol alan buluta da sariye denir; adın 'bulut' anlamı buradan gelir. Aynı kökten türeyen isrâ ise Hz. Peygamber'in gece yolculuğunun adıdır ve İsra suresinin ilk ayetinde anlatılır; gelenekte 27 Recep gecesiyle anılır. Adı asıl meşhur eden anlatı Hz. Ömer dönemine aittir. Sariye b. Zünaym, 644 dolaylarında İran cephesinde ordu komutanıydı. Rivayete göre Hz. Ömer Medine'de hutbe verirken sözünü aniden kesip 'Yâ Sâriye, dağa! Yâ Sâriye, dağa!' diye seslendi; sonradan anlaşıldı ki Sariye tam o sırada dağ eteğinde pusuya düşmek üzereydi ve bu seslenişin ardından kurtuldu. 'Yâ Sâriyete'l-cebel' sözü o günden beri tasavvuf geleneğinde keramet anlatılarının en bilinen örneklerinden biridir. Ad Türkçeye Osmanlı dini edebiyatı yoluyla Sariye biçiminde geçmiş, kaynağı bir erkek figürü olmasına rağmen Anadolu'da genellikle kız adı olarak verilmiştir.