Sariye

Sariye, Arapça Sariye sözcüğünden gelir; s-r-y (gece yolculuk etmek) kökünden türeyen ve "gece yolculuk eden; bulut" anlamlarını taşıyan bir kız adıdır. Kur'an-ı Kerim İsra Suresi 17:1'de Hz. Peygamber'in mirac yolculuğunu anlatan Subhane'llezi esra bi-'abdihi leylen (Kulunu gece yürütmesiyle Allah'ı tesbih ederim) ifadesi aynı kökten gelir. Hz. Peygamber'in İsra ve Mirac gece yolculuğu bu kelime ailesinden anılır. Aynı kökten isra (gece yürütme), seriyye (askeri gece harekâtı) sözcükleri türer. Klasik İslami dindar ailelerin nadir kullandığı manevi yüklü bir kız adıdır.

Arapça sariya, s-r-y (gece yolculuk yapmak) kökünden gelir — gece yolcusu, manevi yolculuk içinde olan kadın. Eril karşılığı sari. Aynı kök ailesinden el-isra' (gece yolculuk), es-siraya (gece yolculuk), el-asra (yola çıkardı) gelir. Aynı kökten ayrıca el-musrin (gece yolcular) türemiştir. Klasik İslami mu'jizat anlatısında Hz. Sariya ibn Zünaym el-Kinani (Hz. Ömer döneminde 644-civarı Nihavend-Pers cephesinde komutan) ile ilgili meşhur bir keramet anlatısı vardır: Hz. Ömer Medine'de Cuma hutbesini verirken aniden hutbeyi keserek "Ya Sariyatu el-cabal! Ya Sariyatu el-cabal!" (Ey Sariya, dağa! Ey Sariya, dağa!) diye seslendi; daha sonra anlaşıldı ki Hz. Sariya o anda Pers-cephesinde dağ eteği pususuyla karşılaşmaktaydı, Hz. Ömer'in seslenişinin manevi uzaktan bildirimi olarak güçlendi ve düşman pusudan kurtuldu. Bu Ya Sariyatu el-cabal! anlatısı klasik İslami keramet tasavvuf geleneğinin merkez örneklerinden biridir. Türkçeye Osmanlı dini edebi yoluyla Sariya / Sariye yerleşmiştir; eril figürün adı olarak doğmasına rağmen Türkçede genellikle kız adı olarak kullanılır. Aynı kökten el-isra' (Hz. Peygamber'in Miraç-yolculuğu, 27 Recep) klasik İslami manevi coğrafya anlatısının kalıcı bir parçasıdır.