Şerife
Anlam ve Köken
Şerife, Arapça sharīfa (شريفة) sözcüğünden gelir ve "şerefli, asil, onurlu kadın; soyca Hz. Peygamber'e bağlı kadın" anlamlarını taşır; sh-r-f (yüksek olmak, asil olmak) kökünün dişil biçimidir — eril karşılığı sharīftir. Hz. Peygamber'in ehl-i beyt soyundan gelen kadınlar İslami gelenekte şerife/şerifeler unvanıyla anılır. 1850'lerde Türkiye'nin #5 en popüler kız ismi olan Şerife, 175 yılı aşkın kesintisiz TÜİK kullanımıyla Türkçenin en eski İslami kadın isimlerinden biridir.
Arapça sharīfa (شريفة), sh-r-f (yüksek olmak, yüce olmak, asil olmak) kökünün faʿīla kalıbındaki dişil sıfat biçimidir. Aynı kökten Arapça sharīf (asil, şerefli erkek), sharaf (şeref, onur), mushrif (denetleyici, yüksekten bakan), al-sharaf (Hz. Peygamber'in soyundan olma asaleti) sözcükleri gelir. Kelime İslam siyasi-toplumsal tarihinde özel bir anlam taşır: Hz. Peygamber'in torunu Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin soyundan gelenler şerif (çoğul eşrâf) veya seyyid unvanıyla anılır. 1517 sonrası Osmanlı hilafetinde Mekke Emirliği Şerifü Mekke (Mekke Şerifi) unvanıyla yönetilmiştir — son Mekke Şerifi Hüseyin bin Ali (1854-1931) 1916 Arap Ayaklanması'nın lideri olarak tanınır. Türkçede Şerife biçiminde Osmanlı döneminden beri süregelen bir ad olup, 19. yüzyılda üst-sıralarda kullanılan klasik İslami kadın isimlerindendir.
Popülerlik
Şerife, TÜİK kayıtlarında 1850'den bu yana sürekli görülen çok eski bir İslami kadın ismidir — 1850'de #6 sırasıyla Türkiye'nin altıncı en popüler kız ismiydi ve 1851'de #5 ile zirveye ulaştı. 19. yüzyılın ikinci yarısı ve 20. yüzyıl ilk çeyreği bu ismin altın çağıdır. 20. yüzyıl ilerledikçe kademeli bir geri çekilme sürecine girdi — Cumhuriyet dönemi öz Türkçe kadın isim dalgası (Sevim, Ayla, Aysel) ve 1970'ler sonrası modern İslami-Kur'anî isimlerin (Merve, Büşra, Esra) yükselişiyle birlikte üst-sıralardan uzaklaştı; 2025'te #365 sıraya geldi. 175 yıllık kesintisiz kullanımıyla Türkçenin en eski İslami kadın isimlerinden biridir.
Popülerlik Trendi
DüşüyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Şerif / Şerife unvanı İslami gelenekte Hz. Peygamber'in ehl-i beyt soyundan gelen kişilere verilir — Hz. Hasan soyundan gelenler şerif, Hz. Hüseyin soyundan gelenler seyyid olarak anılır (bazı bölgelerde her iki soy için de seyyid kullanılır). Sünni ve Şii geleneklerinin ikisinde de bu soy-saygısı merkezî bir yer tutar. 1517 fetihlerinin ardından Osmanlı İmparatorluğu Mekke Emirliği'ni Şerifü Mekke (Mekke Şerifi) unvanıyla yönetime vererek bu kutsal coğrafyadaki ehl-i beyt saygısını resmileştirdi. Eşrâf (çoğul) terimi Osmanlı toplumunda hem dinî-soy-asaletini hem de siyasi-idari üst sınıfı ifade ederdi. İsmin Türk-İslam kadın onomastik geleneğindeki konumu bu çok katmanlı dinî-siyasi soy-saygısından gelir.
Tarihi Figürler
Şerife Bacı
1895-1921, Kastamonu / İneboluTürk Kurtuluş Savaşı'nın kadın kahramanlarından. İstiklâl Harbi sırasında İnebolu-Kastamonu güzergâhında cepheye mühimmat taşıyan İstiklâl Madalyası sahibi kadınlardan biri. Soğuk bir Şubat gününde öküz arabasıyla mühimmat taşırken kucağındaki bebeğini üşümekten korumak için üzerine paltosunu sarıp kendi üşümesi sonucu — rivayete göre Ankara'ya yaklaştıklarında hayatını kaybetmiştir. Türk kadın kahramanlık belleğinde Nene Hatun, Şerife Bacı, Halime Çavuş gibi figürlerle birlikte Millî Mücadele'nin kadın-direniş simgelerinden biri olarak anılır.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Sharīfa (شريفة)
- FarsçaSharīfa
- UrducaSharifa
- BoşnakçaŠerifa
Ünlü İsimdaşlar
Şerife Bacı
devrimciTürk Kurtuluş Savaşı kahramanı
Şerife Gülsün Kırankaya
akademisyenTürk araştırmacı
Şerife İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Şerife isminin en çok kullanıldığı iller.