Şerife
Şerife İsminin Anlamı ve Kökeni
Şerife, Arapça sharifa sözcüğünden gelir ve "şerefli, asil, onurlu kadın. Soyca Hz. Peygamber'e bağlı kadın" şeklinde kullanılır. sh-r-f (yüksek olmak, asil olmak) kökünün dişil biçimidir — eril karşılığı shariftir. Hz. Peygamber'in ehl-i beyt soyundan gelen kadınlar İslami gelenekte şerife/şerifeler unvanıyla anılır. 1850'lerde Türkiye'nin #5 en popüler kız ismi olan Şerife, 175 yılı aşkın kesintisiz TÜİK kullanımıyla Türkçenin en eski İslami kadın isimlerinden biridir.
Arapça sharifa, sh-r-f (yüksek olmak, yüce olmak, asil olmak) kökünün faila kalıbındaki dişil sıfat biçimidir. Aynı kökten Arapça sharif (asil, şerefli erkek), sharaf (şeref, onur), mushrif (denetleyici, yüksekten bakan), eş-şaraf (Hz. Peygamber'in soyundan olma asaleti) sözcükleri gelir. Kelime İslam siyasi toplumsal tarihinde özel bir anlam taşır: Hz. Peygamber'in torunu Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin soyundan gelenler şerif (çoğul eşraf) veya seyyid unvanıyla anılır. 1517 sonrası Osmanlı hilafetinde Mekke Emirliği Şerifü Mekke (Mekke Şerifi) unvanıyla yönetilmiştir — son Mekke Şerifi Hüseyin bin Ali (1854-1931) 1916 Arap Ayaklanması'nın lideri olarak tanınır. Türkçede Şerife biçiminde Osmanlı döneminden beri süregelen bir ad olup, 19. yüzyılda üst sıralarda kullanılan klasik İslami kadın isimlerindendir.
Popülerlik
Şerife, TÜİK kayıtlarında 1850'den bu yana sürekli görülen çok eski bir İslami kadın ismidir — 1850'de #6 sırasıyla Türkiye'nin altıncı en popüler kız ismiydi ve 1851'de #5 ile zirveye ulaştı. 19. yüzyılın ikinci yarısı ve 20. yüzyıl ilk çeyreği bu ismin altın çağıdır. 20. yüzyıl ilerledikçe kademeli bir geri çekilme sürecine girdi — Cumhuriyet dönemi öz Türkçe kadın isim dalgası (Sevim, Ayla, Aysel) ve 1970'ler sonrası modern İslami Kur'ani isimlerin (Merve, Büşra, Esra) yükselişiyle birlikte üst sıralardan uzaklaştı. 2025'te #365 sıraya geldi. 175 yıllık kesintisiz kullanımıyla Türkçenin en eski İslami kadın isimlerinden biridir.
Popülerlik Trendi
DüşüyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Şerif / Şerife unvanı İslami gelenekte Hz. Peygamber'in ehl-i beyt soyundan gelen kişilere verilir — Hz. Hasan soyundan gelenler şerif, Hz. Hüseyin soyundan gelenler seyyid olarak anılır (bazı bölgelerde her iki soy için de seyyid kullanılır). Sünni ve Şii geleneklerinin ikisinde de bu soy saygısı merkezi bir yer tutar. 1517 fetihlerinin ardından Osmanlı İmparatorluğu Mekke Emirliği'ni Şerifü Mekke (Mekke Şerifi) unvanıyla yönetime vererek bu kutsal coğrafyadaki ehl-i beyt saygısını resmileştirdi. Eşraf (çoğul) terimi Osmanlı toplumunda hem dini soy asaletini hem de siyasi idari üst sınıfı ifade ederdi. İsmin Türk-İslam kadın adlandırma geleneğindeki konumu bu zengin dini siyasi soy saygısından gelir.
Tarihi Figürler
Şerife Bacı
1895-1921, Kastamonu / İneboluTürk Kurtuluş Savaşı'nın kadın kahramanlarından. İstiklal Harbi sırasında İnebolu-Kastamonu güzergâhında cepheye mühimmat taşıyan İstiklal Madalyası sahibi kadınlardan biridir. Soğuk bir Şubat gününde öküz arabasıyla mühimmat taşırken kucağındaki bebeğini üşümekten korumak için üzerine paltosunu sarıp kendi üşümesi sonucu — rivayete göre Ankara'ya yaklaştıklarında hayatını kaybetmiştir. Türk kadın kahramanlık belleğinde Nene Hatun, Şerife Bacı, Halime Çavuş gibi figürlerle birlikte Milli Mücadele'nin kadın direniş simgelerinden biri olarak anılır.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Sharīfa
- FarsçaSharīfa
- UrducaSharifa
- BoşnakçaŠerifa
Ünlü İsimdaşlar
Şerife Bacı
Türk Kurtuluş Savaşı kahramanı
Şerife Gülsün Kırankaya
Türk araştırmacı
Şerife İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Şerife isminin en çok kullanıldığı iller.