Sebile

Sebile, Arapça Sabīla (سبيلة) — s-b-l ("yol-iz; klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı") kökünün dişil-yan-form söz-yapısının söz-imgesi Sabīla — Allah-yolu, hayır-yolu, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki yön-yan-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Allah yolunda olan, hayırlı kadın manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Sabīl (yol — fī sabīli'llāh yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Sübül (yollar-çoğul), Sebilür-Reşâd (doğru-yol yan-yapı), Sebilürreşadçı (yan-form yan-yapı), Sübülûs-Selâm (selâmet-yolları yan-yapı) yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam Bakara Sûresi 2:154'te söz-merkezindedir — Wa-lā taqūlū li-man yuqtalu fī sabīli'llāhi amwātun bal aḥyā'un wa-lākin lā tash'urūn ("Allah yolunda öldürülenlere ölüler demeyin; bilakis, onlar diridirler, ama siz farkında değilsiniz"). 171 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2022'de #450 sıradadır.

Arapça Sabīla (سبيلة), s-b-l ("yol-iz; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Sabīl — yol fī sabīli'llāh yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır, Sübül — yollar-çoğul, Sebilür-Reşâd — doğru-yol yan-yapı, Sübülûs-Selâm — selâmet-yolları yan-yapı söz-yapıları yan-örgüsü") kökünün dişil-yan-form söz-yapısının söz-imgesi Sabīla. Kur'ânî yan-bağlam Bakara Sûresi 2:154'te söz-merkezindedir — Wa-lā taqūlū li-man yuqtalu fī sabīli'llāhi amwātun bal aḥyā'un wa-lākin lā tash'urūn ("Allah yolunda öldürülenlere ölüler demeyin; bilakis, onlar diridirler, ama siz farkında değilsiniz") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Aynı kök-aile söz-örgüsünün söz-merkezindeki yan-bağlamlar — Bakara 2:190 Wa-qātilū fī sabīli'llāh, Bakara 2:218 jāhadū fī sabīli'llāh, Tevbe 9:111 yuqātilūna fī sabīli'llāh (Allah-yoluna feda yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Nisâ 4:95 al-mujāhidūna fī sabīli'llāh (cihâd yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır — bk. Mucahid maddesi yan-form söz-örgüsü), Maide 5:35 jāhidū fī sabīlihi, Saff 61:11 tujāhidūna fī sabīli'llāh söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezindeki yan-bağlam: Sebîl-i Hak (Hakk-yolu), Sebîl-i Reşâd (rüşd-yolu), Sebîl-i Selâm (selâmet-yolu), İbn al-Sabīl (yolcu-misâfir, sadaka-aldığı kişiler söz-yapısı Tevbe 9:60 yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır) yan-yapıları söz-örgüsü oluşur. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Sabīla / Sebile yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami kız adı oldu.