Şevki

Şevki, Arapça shawqī (شوقي) — al-shawq (şevk, ardent-sevgi, manevî-arzu, hasret-aşk) sözcüğüne -ī nisbet ekiyle türetilmiş — şevkli, hasretli, manevî-arzu-sahibi anlamlarına gelir. Klasik Pers-Osmanlı tasavvuf-edebiyatının merkez kavramlarından al-shawq (Allah'a-duyulan-hasret-aşk) Sufi-jargonunun temel söz-dağarcığındadır; shawq-ı liqā' (kavuşma-şevki), shawq-ı vuṣāl (vuslat-şevki), shawq-ı yâr (sevgili-şevki) gibi terkipler tasavvuf-aşk söyleminin standart kalıplarıdır. Aynı kökten al-ishtiyāq (iştiyak, hasretle-isteme), al-mushtāq (müştak, hasretli, şevkli) türetilmiştir. En bilinen taşıyıcısı Mısırlı şair Ahmed Şevki (1868-1932), Amīr al-Shu'arā' (Şairler Prensi) lakabıyla anılan modern Arap edebiyatının kurucu figürlerinden. 171 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #438 sıradadır.

Arapça shawqī (شوقي), al-shawq ("şevk, ardent-sevgi, manevî-arzu, hasret-aşk"; sh-w-q kökünden — "hasret-duymak, ardent-istemek; özlem-çekmek") sözcüğüne -ī nisbet (aidiyet) ekiyle türetilmiş sıfat formudur — şevkli, hasretli, manevî-arzu-sahibi. Aynı kök-ailesinden al-shawq (şevk, hasret-aşk; klasik Sufi-tasavvuf jargonunun merkez kavramlarından), al-ishtiyāq (iştiyak, hasretle-isteme), al-mushtāq (müştak, hasretli, şevkli; yahveye-mushtāq — Yehova'ya hasretli klasik mistik-figür), al-tashwīq (şevk-uyandırma, ilgilendirme; modern Arapçada teşvik etmek) türetilmiştir. al-shawq klasik Pers-Osmanlı tasavvuf-edebiyatının merkez kavramlarından biridir; mü'minin Allah'a-duyduğu-hasret-aşk olarak Sufi-pedagojisinin temel-deneyimini ifade eder. Mevlana'nın Mesnevi'sinde, Yunus Emre'nin ilâhilerinde, Hâfız ve Sa'dî'nin gazellerinde shawq (şevk, hasret) merkez bir tema olarak işlenir. Shawq sözcüğü Kur'an'da doğrudan geçmez ama al-ḥubb (sevgi), al-rahbe (manevî-korku), al-rağbe (manevî-arzu) gibi yakın-kavramlarla birlikte İslamî manevî-deneyim sözlüğünün parçasıdır. Türkçeye Osmanlı medrese-tasavvuf yoluyla Şevkî (klasik) ve Şevki (yumuşak söyleyiş) yerleşmiştir.