Şinasi

Şinasi, Arapça-Farsça hibrit shinās (شناس) — Farsça shinākhtan ("bilmek, tanımak") fiilinden ettirgenlik-yan-form söz-yapısı shinās + Arapça-Türkçe nispet-eki -î söz-unsurlarının birleşmesiyle yapılmış klasik halk-Osmanlı zarif erkek-yan-formu söz-yapısının söz-imgesidir. Anlam: bilen, tanıyan, anlayan, aydınlanan. Aynı söz-imge-ailesinden Hak-Şinâs (Hakk-bilen), Kadr-Şinâs (kadrini-bilen), Sıdk-Şinâs (sadâkati-bilen) yan-örgüsü oluşur. *Tarihsel-yan-bağlam klasik halk-Türk-yenileşme söz-örgüsünün söz-merkezindeki İbrâhim Şinâsi**: İbrâhim Şinâsi (1826-1871; klasik halk-Tanzimat-edebî-öncüsü, Tercümân-ı Ahvâl 1860 ilk-özel-Türk-gazete kurucu-ortağı, Müntehabât-ı Eş'âr 1862, Şâir Evlenmesi* 1860 ilk-Türk-tiyatro-eseri yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). 112 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2021'de #477 sıradadır.

Arapça-Farsça hibrit shinās (شناس), Farsça shinākhtan ("bilmek, tanımak") fiilinden ettirgenlik-yan-form söz-yapısı shinās + Arapça-Türkçe nispet-eki -î söz-unsurlarının birleşmesiyle yapılmış klasik halk-Osmanlı zarif erkek-yan-formu söz-yapısının söz-imgesi. Aynı söz-imge-ailesinden Hak-Şinâs (Hakk-bilen), Kadr-Şinâs (kadrini-bilen), Sıdk-Şinâs (sadâkati-bilen), Müsteşrik (Şarkiyâtçı yan-yapı yan-bağlamlı) söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. *Tarihsel-yan-bağlam klasik halk-Türk-yenileşme söz-örgüsünün söz-merkezindeki İbrâhim Şinâsi**: İbrâhim Şinâsi (1826-1871; Paris-eğitimli, klasik halk-Tanzimat-aydınlanma-öncüsü, Tercümân-ı Ahvâl 1860 ilk-özel-Türk-gazete kurucu-ortağı yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; Tasvîr-i Efkâr 1862 yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Müntehabât-ı Eş'âr 1862, Müntehabât-ı Tasvîr-i Efkâr, Şâir Evlenmesi 1860 ilk-Türk-tiyatro-eseri, Durûb-ı Emsâl-i Osmâniye 1863 ilk-Türk-atasözü-derlemesi yan-bağlamlarının söz-imgesi yan-bağlanır). Klasik halk-Türk-yenileşme aydınlanma söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi olarak Şinâsi söz-yapısının söz-imgesi söz-merkezindedir. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Şinâsi* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle laik-eğitimli orta-tabaka, kentli-aydın aileler ve Cumhuriyet erken-dönemi söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır.