Tayfur, Arapçada küçük bir kuşun adıdır; tasavvufun öncülerinden Bayezid-i Bistami'nin asıl adı olarak tanınır. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #431).
Deneyin
Tayfur İsminin Anlamı ve Kökeni
Tayfur, Arapçada küçük bir kuşun adıdır; sözcük Arapçaya Eski İran dillerinden geçmiştir. Halk arasında 'uzaklara uçan kuş' diye de bilinir. Adı tarihte yücelten, tasavvufun öncülerinden Bayezid-i Bistami'dir (804-874): asıl adı Tayfur bin İsa'dır ve 'ariflerin sultanı' diye anılır; Mevlana'nın Mesnevi'sinde de övgüyle anılır. Ad bugün en çok Hatay'da ve Kuzey Suriye'de yaygındır. TÜİK kayıtlarında Tayfur ismine ilk olarak 1854 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1856 yılında 91. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 431. sırayla listelenmektedir.
Tayfur, Arapçada küçük bir kuş türünün adıdır; Türk Dil Kurumu da adı 'küçük bir kuş türü' diye açıklar. Sözcük Arapçaya Eski İran dillerinden geçmiştir. Halk arasında ad 'uzaklara uçan, hızlı uçan kuş' diye de yorumlanır. Adı İslam dünyasında tanıtan, tasavvuf piri Bayezid-i Bistami'dir (~804-874); asıl adı Tayfur bin İsa'dır, Bayezid adı ise künyesi olan Ebu Yezid'den gelir. Bistami'nin sekr (manevi sarhoşluk) ekolü, klasik tasavvuf geleneğinin ana kollarından birini oluşturdu. Ad Türkiye'de en çok Hatay'da yaşar; Kırıkhan yakınlarında Bistami'ye atfedilen bir türbe bugün de ziyaret edilir. Türkçeye Osmanlı döneminde yerleşti ve dindar ailelerde köklü kullanım kazandı.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Tayfur İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Tayfur deyince öne çıkan iki özellik:
Doğa Sevgisi
İsmin ilk akla getirdiği şey doğa — yeşili, suyu, havayı ihtiyaç sayan; büyütmeyi, bakmayı, sabretmeyi doğadan öğrenmiş bir karakteri anlatır.
Maneviyat
Kutsalla kurulmuş bir bağı olan, o dünyanın diliyle konuşan bir ad — bu ismin taşıdığı nitelik maneviyat. Ailelerin en eski dileklerinden biri.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Tayfur, 1854'ten itibaren TÜİK kayıtlarında klasik bir erkek adı olarak görünür; en yüksek noktası 1856'daki 91. sıradır. Ardından uzun bir düşüş geldi: 1900'de 215., 1950'de 396. sıradaydı ve 1974'te 498. sıraya indi. 1970'lerin sonunda ani bir canlanma yaşadı; 1982'de 332. sıraya çıktı ve 1990'ların ortasına dek bu düzeye yakın kaldı. 2000'lerde yeniden geriledi, 2014'te 518. sırayla en alt noktasını gördü; son yıllarda toparlanıyor ve 2025'te 431. sırada.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 14.000 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Tayfur adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Tayfur adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Tayfur, klasik Sünni tasavvuf tarihinin en köklü pirlerinden Bayezid-i Bistami'nin (804-874) ilk adıdır (Tayfur bin İsa). Bistami, klasik tasavvuf düşüncesinde sekr (manevi sarhoşluk, ilahi hayrete dalma) ekolünün kurucu figürü olarak anılır; fena (Hak'ta yok olma) doktrinine yaptığı katkılar tasavvuf düşüncesinin temel taşlarından biridir. Feridüddin Attar'ın Tezkiretü'l-Evliya (1206) eserinde Bistami'ye ayrılan bölüm onun manevi mertebesini geniş Pers-Türk okuyucu kitlesine taşıdı; Mevlâna Mesnevi'sinde de Bistami'yi övgüyle anar.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Bayezid-i Bistami (Ebu Yezid Tayfur)
öl. 848 ya da 875, Bistam (Horasan)Klasik Sünni tasavvuf tarihinin merkez pirlerinden biridir; asıl adı Tayfur bin İsa'dır. Bistami, manevi sarhoşluk (sekr) ekolünün kurucu figürü olarak klasik tasavvuf düşüncesinde fena (Hak'ta yok olma) doktrinine yaptığı katkılarla anılır. "Sübhani ma a'zame şe'ni" (Beni tenzih ederim, ne büyük şanım var) gibi söylediği şathiyat (cezbe sözleri) tasavvuf düşüncesinin merkezi sözlerindendir.
Edebiyatta ve Folklorda
Feridüddin Attâr, Tezkiretü'l-Evliyâ (1220) — Bayezid-i Bistâmî bölümü
Fars tasavvuf biyografi edebiyatının temel yapıtı; 72 velinin hayatını anlatan eserde Bayezid-i Bistâmî'ye ayrılan bölüm, onun sekr (manevi sarhoşluk) öğretisini ve coşkun sözlerini Fars ve Türk okurlarına taşıdı.
Ünlü İsimdaşlar
Bayezid-i Bistami (Ebu Yezid Tayfur)
Tasavvufun öncülerinden sayılan 9. yüzyıl sufisidir (öl. 848 ya da 875). Asıl adı Tayfur bin İsa'dır; bugünkü İran'da, Şahrud yakınlarındaki Bistam'da doğdu ve 'ariflerin sultanı' lakabıyla anılır. Benliğin Allah'ta yok olmasını anlatan fena öğretisini açıkça dile getiren ilk sufilerdendir; Mevlana'nın ve Attar'ın eserlerinde hayatından ve sözlerinden anlatılar yer alır; cezbe hâlinde söylediği sözler (şathiyat) tasavvuf tarihinin en çok anılan sözleri arasındadır. Hatay'da, Kırıkhan yakınlarında ona atfedilen bir türbe de ziyaret edilir.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaTayfur
- FarsçaTayfur
- UrducaTayfur / Tayfur