Türcan

Türcan, kökeni iki ayrı okumayla açıklanan eski bir kız adıdır. Birincisine göre Turcan biçimiyle aynı addır ve Durcan'a bağlanır: Türkçe dur- (kal, yaşa) fiili ile Farsçadan gelen can sözcüğünden kurulan ad, 'bu can dursun, yaşasın' dileğini taşır; bebek ölümlerinin sık olduğu dönemlerde Dursun ve Yaşar gibi adlarla aynı duayı dile getirir. Türk Dil Kurumu ise adı 'genç, delikanlı' diye açıklar. Halk arasında 'Türk canı' diye de bilinir. TÜİK kayıtlarında Türcan ismine ilk olarak 1854 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1863 yılında 97. sırayla zirvesine çıkmıştır. En son 2000 yılı verilerinde 551. sırayla görülmüştür.

Türcan'ın kökeni için iki açıklama vardır. Etimoloji sözlüklerinden biri adı Turcan biçiminin bir yazımı sayar ve Durcan adına bağlar. Türkçede t ve d sesleri sık sık birbirinin yerine geçer: Eski Türkçede sözcük başındaki t sesi Türkiye Türkçesinde d olmuştur; eski tur- fiili bugün dur-, tağ ise dağ diye söylenir. Orta Asya'da Dursun adı bugün de eski biçimiyle Tursun diye söylenir. Bu okumada ad dur- (kal, göçüp gitme) fiili ile can sözcüğünden kurulur. Can, Farsçadan Türkçeye geçmiş ve en içten seslenme sözlerinden biri olmuştur; Durcan, Dursun ve Durmuş gibi adlar 'çocuk yaşasın' dileğinin farklı biçimleridir. Türk Dil Kurumu ise adı 'genç, delikanlı' anlamıyla verir. 'Türk canı' yorumu, adın ilk hecesini Türk sözcüğüne benzetmekten doğar; ad bu yüzden Türkay ve Türker gibi Cumhuriyet döneminin Türk öğeli adlarıyla bir arada anılır, ama kayıtlarda onlardan çok daha eskidir.