Turhan
Turhan İsminin Anlamı ve Kökeni
Turhan, soylu ve seçkin kimseyi ifade eden bir isimdir. Türk kültüründe asalet ve seçkinliği çağrıştıran bu isim, tarih boyunca Osmanlı sarayında da kullanılmış; güçlü ve köklü bir çağrışım taşımaktadır.
Türkçe Turhan, tur- (durmak, yerinde kalmak, sağlam durmak) fiiline -han (hükümdar, bey) son ekinin eklenmesiyle türeyen Türk-Moğol bileşik bir erkek adıdır: "duran hükümdar, sağlam bey; yerinde duran kağan" anlamına gelir. Han öğesi Ana Türk-Moğol qaan unvan kelimesinden gelir; Turhan bileşiği Dede Korkut hikâyelerinde ve Anadolu-Türk folklor anlatımlarında yer alan eski bir bileşik ad kalıbıdır. Osmanlı tarihinin en tanınan taşıyıcısı Turhan Hatice Sultan (yaklaşık 1627-1683) olup Sultan İbrahim'in eşi ve IV. Mehmed'in annesidir. İstanbul Eminönü'ndeki Yeni Cami'nin (Turhan Valide Sultan Camii) banisi olarak şehrin mimari belleğinde merkezi yer tutar.
Popülerlik
Turhan, 19. yüzyıl Osmanlı son dönem öz Türkçe bileşik bir erkek adı olarak 1862'de #105 ile zirvesine ulaştı. Turhan Valide Sultan'ın İstanbul şehir tarihindeki kurucu baniliği ve Turhan Selçuk'un 20. yüzyıl Türk mizah-karikatür belleğindeki ikonik varlığı ismin kolektif kültürel saygınlığını iki farklı dönem üzerinden taşıdı. 2025'te yükseliyor trendindedir.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Tarihi Figürler
Turhan Hatice Sultan
c. 1627-1683, İstanbulOsmanlı padişahı Sultan İbrahim'in eşi ve IV. Mehmed Avcı'nın (1648-1687) annesi. Valide Sultan olarak 1648-1656 arası Osmanlı saray siyasetinde aktif rol oynadı; Kösem Sultan ile taht yönetimi mücadelesi Osmanlı Kadınlar Saltanatı döneminin en önemli siyasi dramalarından biriydi. İstanbul Eminönü'nde 1665'te tamamlanan Yeni Camii (Turhan Valide Sultan Camii) ve Mısır Çarşısı (Mısır Pazarı) onun vakıflarıdır — İstanbul şehir tarihinin en etkili banilerinden biri olarak kabul edilir.
Turhan Selçuk
1922-2010, Milas/İstanbulTürk karikatür ustası ve grafik sanatçısı. Türk mizah gazeteciliğinin 1950-2000 dönemini şekillendiren kurucu figürlerden biridir. Abdülcanbaz karikatür serisi (1957-1979) Türk popüler kültür belleğinin klasik metinlerinden biri olarak yer aldı. Cumhuriyet, Milliyet ve diğer önde gelen gazetelerde uzun yıllar köşe karikatüristi olarak görev aldı.
Edebiyatta ve Folklorda
Osmanlı saray tarihinde Turhan Sultan
Turhan aynı zamanda Osmanlı sarayında IV. Mehmed'in annesi Valide Turhan Sultan'ın (1627-1683) adıdır; uzun süre Osmanlı sarayında siyasi etki sahibi olan bu kadın figürün adı klasik Osmanlı tarih kaynaklarının önemli bölümünde yer alır.
Uluslararası Karşılıkları
- Türkçe (kaynak)Turhan
- Azerbaycan TürkçesiTurhan