Ümmü

Ümmü, Arapça umm — "anne, ana" — sözcüğünün Türkçeleşmiş halidir. Tek başına bir kişi adı olarak kullanımı nadirdir. Daha çok sahabi kadın künyelerinde Ümmü-X (X'in annesi) terkibi içinde kullanılır: Ümmü Külsüm (Hz. Peygamber'in kızı), Ümmü Habibe (eşi), Ümmü Seleme (eşi), Ümmü Süleym (sahabi — Rumaysa). Aynı kökten al-Umma (ümmet — Müslüman topluluğu), al-ummi (ümmi — okuma yazma bilmeyen; Hz. Peygamber'in sıfatlarından), al-Ümmü'l-Mü'minin (Mü'minlerin Anneleri — Hz. Peygamber'in eşleri) türetilmiştir.

Arapça umm, Sami dillerinin temel akrabalık sözcüklerinden biri — "anne, ana" anlamına gelir. İbranice em, Arami imma, Akadca ummu sözcükleriyle akrabadır. Aynı kökten umma (anne karnı — rahm ile yakın anlamlı), al-Umma (ümmet — Müslüman topluluğu, Ümmet-i Muhammed), al-ummi (ümmi) gelir. Aynı kökten ayrıca Ümmü-X prefixli künyeler (sahabi kadın geleneği), al-Ümmü'l-Mü'minin (Mü'minlerin Anneleri — Hz. Peygamber'in eşlerinin Kur'ani sıfatı, Ahzab 33:6) türetilmiştir türemiştir. Ümmü tek başına bir kişi adı olarak kullanımı modern Türkçede nadirdir; daha çok sahabi aile geleneğine atıfla Ümmü-X birleşik isim formlarda yer alır.