Üzeyir, Kur'an'da Tevbe Suresi'nde adı geçen Hz. Üzeyir'in adından gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #407).

Deneyin

Üzeyir İsminin Anlamı ve Kökeni

Üzeyir, İbranice Ezra "yardımcı, destek olan" adının Arapça Üzeyr aracılığıyla Türkçeye geçmiş klasik bir erkek adıdır. Hz. Üzeyir, Tevrat'ta İsrailoğullarına Babil sürgünü sonrası Tevrat'ı yeniden yazan figür olarak anılır. Kur'an'da Tevbe Suresi 9:30'da Yahudilerin Üzeyr Allah'ın oğludur iddiası eleştirilir. İslam alimleri arasında Hz. Üzeyr'in peygamber olup olmadığı tartışılmıştır. TÜİK kayıtlarında Üzeyir ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1850 yılında 68. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 407. sırayla listelenmektedir.

Arapça Uzeyr, İbranice Ezra adının Arapçadaki küçültme biçimidir; 'küçük Ezra, sevimli Ezra' demektir. Ezra adı ise ad sözlüklerinde 'Allah yardım eder' diye açıklanır. Klasik İslami tefsir geleneği Hz. Üzeyir'i Tevrat-Yahudi geleneğindeki Ezra ile özdeşleştirir: MÖ 5. yüzyılda yaşamış, Babil sürgününden dönen, Tevrat'ı yeniden yazan ve tahriften kurtaran büyük kâtip alim. Tevrat derlemesine son şeklini verdiği de kabul edilir. Peygamber olup olmadığı tartışmalıdır: İbn Abbas bilmediğini söylemiş, İbn Kesir peygamber olduğu görüşünün yaygın olduğunu aktarmıştır. Klasik İslami rivayetlerde Hz. Üzeyir'in 100 yıl ölü kaldıktan sonra Allah tarafından tekrar diriltildiği — Bakara 259'da anlatılan kıssaya paralel rivayet — yer alır. Ad Müslümanlar arasında yaygın olduğu gibi Yahudiler arasında da kullanılır. Türkiye'de en çok Adıyaman'ın doğusunda, Gerger ve Kâhta yörelerinde sevilir; oralarda en sık verilen adlardandır.

Üzeyir ile İsim Çiftleri

Üzeyir ismiyle uyumlu ikinci isim önerileri: popüler kombinasyonlar, ses ve anlam uyumu.

Önerileri gör →

Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden

Tümü →

İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim

Üzeyir İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi

İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Üzeyir deyince öne çıkan iki özellik:

Aydınlık

Aydınlık, bu ismin taşıdığı en sıcak nitelik. Girdiği ortamı canlandıran, umudunu kolay kaybetmeyen, çevresine iyi gelen bir varlık. Türkçede bu nitelik ışıkla anlatılır.

Bilgelik

Doğru soruyu sorabilmek, çok cevap bilmekten önce gelir burada. Hazır olmadığı konuda susan, aceleyle hüküm vermeyen bir olgunluk.

Üzeyir ismi sana ne kadar benziyor?7 kısa soru, bir dakika. Eğlencelik.

İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.

Popülerlik Hikâyesi

Üzeyir, kayıtların başladığı 1850'de 68. sırayla en iyi yerindeydi; 1850'lerde çoğunlukla 70 ile 90. sıralar arasında sık verilen bir addı. Ardından uzun ve yavaş bir gerileme başladı: 1875'te 117., 1900'de 172., 1930'da 206., 1960'ta 256., 1980'de 326. sıradaydı. 1990'larda 350'li sıralardan 400'lere indi; 2009 ve 2014'te 470. sırayla en alt noktasını gördü. Son yıllarda hafifçe toparlanıyor: 2019'da 422., 2025'te 407. sıradadır. Türkiye'de en çok Adıyaman'ın doğusunda, Gerger ve Kâhta yörelerinde sevilen adlardandır.

Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik

Nadir
1.276.551.18501875190019251950197520002025Doğum sıralaması

Grafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar

Türkiye'de Kaç Kişi Var?
0
kişi Üzeyir ismini taşıyor
Türkiye'nin en yaygın 921. ismi
  • Yaklaşık her 6.300 kişiden biri
  • Orta yaygınlıkta
Türkiye'nin en çok kullanılan isimleri listesini gör
Kaynak: TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi · 2026. Sayı, adı tam olarak “Üzeyir” olanları kapsar; çift adlar (örn. Mehmet Emin, Ayşe Gül) ayrı sayılır.

Gökyüzü Atlası · Ücretsiz

Üzeyir adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin

Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Üzeyir adı ve anlamı altında.

Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.

Dini ve Manevi Bağlam

İslam: Hz. Üzeyir klasik İslami tefsir rivayet geleneğinin önemli figürlerindendir; ayet bağlamı eleştirel olsa da klasik müfessirler Hz. Üzeyir'in kendisi değil, ona atfedilen yanlış tanrılaştırma iddiasının eleştirildiğini vurgular. Klasik rivayetlere göre Hz. Üzeyir, Tevrat'ı yeniden yazan ve tahriften kurtaran büyük bir alimdir; peygamber olup olmadığı ise tartışmalıdır. Türk-İslam ailelerinde Üzeyir adı koymak, çocuğa Hz. Üzeyir'in iman ve ilim mirasını yakıştırma niyetini taşır.

Kur'an-ı Kerim'de: Tevbe Suresi, 30. Ayet

Yahudiler 'Üzeyir Allah'ın oğludur' dediler. Allah onları kahretsin! Nasıl da haktan çevriliyorlar?

Tarihi Figürler

Hz. Üzeyir (Uzeyr / Ezra)

M.Ö. 5. yy, Babil sürgünü dönüşü

Kur'an'da adı yalnızca Tevbe 30'da geçen figürdür. İslam âlimlerinin çoğu onu, Babil sürgününden dönen Yahudilere Tevrat'ı yeniden öğreten kâtip ve din bilgini Ezra ile özdeşleştirir; ancak İslami kaynaklar bunu açıkça söylemez ve bazı araştırmacılar adı başka İbranice adlara bağlar. Tefsir rivayetlerine göre 'Üzeyir Allah'ın oğludur' sözünü Medineli bir grup Yahudi söylemişti; bazı yazarlar bu sözü Hicaz'daki Karaîlere ya da başka gruplara bağlar. Bazı müfessirler, Bakara 259'da yüz yıl ölü kalıp yeniden diriltilen kişinin de Hz. Üzeyir olduğunu söyler.

Üzeyir Hacıbeyov

1885-1948, Bakü (Azerbaycan)

Azerbaycan'ın milli bestecisi; Doğu-Müslüman dünyasının ilk operasının (Leyli ve Mecnun, 1908) bestecisi. Gori'deki öğretmen okulunda (1899-1904) yetişti; hem Doğu müzik geleneğini hem de Batı klasik müziğini birleştiren özgün bir Azerbaycan müzik üslubunun temelini attı. Köroğlu operası (1937), Sovyet dönemi Azerbaycan kültür kimliğinin merkez eserlerinden; Azerbaycan marşı (1919) — Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin ulusal marşı, sonra 1992'de bağımsız Azerbaycan'ın milli marşı olarak yeniden kabul edildi.

Edebiyatta ve Folklorda

Kur'an-ı Kerim — Tevbe 30

Tevbe 30: "Yahudiler 'Üzeyir Allah'ın oğludur' dediler; Hıristiyanlar da 'Mesih Allah'ın oğludur' dediler. Bu, onların ağızlarıyla söyledikleri sözdür; daha önce inkâr edenlerin sözüne benzetiyorlar. Allah onları kahretsin! Nasıl da haktan çevriliyorlar?" Uzeyr adının Kur'an'da geçtiği tek yerdir; Üzeyir adının doğrudan Kur'ani dayanağıdır.

Modern Kültürde

Üzeyir Hacıbeyov

Müzik · 1885

Azerbaycan'ın millî bestecisi (1885-1948). 1908'de sahnelenen Leyli ve Mecnun, Müslüman dünyasının ilk operasıydı; Köroğlu operası (1937) ve bugün Azerbaycan millî marşı olarak okunan bestesiyle Türk dünyasının müzik tarihine geçti.

Ünlü İsimdaşlar

Hz. Üzeyir

Dini Figür

Kur'an'da adı Tevbe 30'da geçen kişi; İslam alimlerinin çoğu onu Babil sürgününden sonra Tevrat'ı yeniden derleyen kâtip ve alim Ezra ile özdeşleştirir. Peygamber olup olmadığı tartışmalıdır. Klasik İslamî rivayetlerde Hz. Üzeyir'in 100 yıl ölü kalıp sonra tekrar diriltildiği — Bakara 259'a paralel rivayet — anlatılır.

Üzeyir Hacıbeyov

Müzik (Azerbaycan)

Azerbaycan'ın millî bestecisi (1885-1948); Doğu-Müslüman dünyasının ilk operasının (Leyli ve Mecnun, 1908) bestecisi olarak modern Azerbaycan-Türk müzik tarihinin kurucu figürlerindendir. Köroğlu operası (1937), Azerbaycan millî marşı Azerbaycan marşı (1919) gibi eserleri Sovyet sonrası Azerbaycan kültürel kimliğinin merkez parçalarındandır.

Benzer İsimler

Tümünü Gör →

Uluslararası Karşılıkları

  • ArapçaUzeyr (عزير)
  • İbraniceEzra
  • FarsçaUzeyr
  • İngilizceEzra
  • AzericeÜzeyir

Sıkça Sorulan Sorular

Daha Fazla Keşfet