Vecihe

Vecihe, Arapça wajīha (وجيهة) — w-j-h (yüz, yön, onur, asâlet) kökünden mübalağalı sıfat-fiil — yüzü-güzel, asîl, onursal-makam-sahibi, gözde, makbul anlamlarına gelir; Vecdi, Vecdettin yan-form söz-örgüsünden farklı kök-yan-yapılı söz-yapısıdır. Kur'an-ı Kerîm'de söz-yapısı wajīhan doğrudan Âl-i 'Imrân 3:45'te Hz. Meryem'e Hz. 'Îsâ peygamberin müjdelendiği klasik söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi: Idh qālati al-malā'ikatu Yā Maryamu inna'llāha yubashshiruki bi-kalimatin minhu ismuhu al-Masīḥu 'Īsā ibnu Maryama wajīhan fī al-dunyā wa al-ākhirati wa-mina al-muqarrabīn — "Melekler dediler ki: 'Ey Meryem! Allah seni Kendi tarafından bir Kelime ile müjdeliyor; ismi Mesih 'Îsâ ibn Meryem'dir; dünyada ve âhirette onursal-makam-sahibi (wajīhan) ve yakın-tutulanlardandır.'" Aynı kök-ailesinden al-wajh (yüz), al-jiha (yön), al-tawajjuh (yöneliş), al-wujūh (yüzler — çoğul), Wajīh al-Dīn (klasik Sünni-İslamî onursal-lakap söz-yapısı), Vecdi yan-yorumla yan-bağlanır. Klasik İslamî tasavvuf-edebî söyleminde wajh Allāh (Allah'ın yönü/yüzü — Bakara 2:115 Wa-aynamā tuwallū fa-thamma wajhu'llāh) yan-bağlamlı söz-yapısı klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi yan-bağlanır. 147 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #405 sıradadır.

Arapça wajīha (وجيهة), w-j-h ("yüz, yön, onur, asâlet, makâm; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde w-j-h kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-wajh — yüz, al-wujūh — yüzler, al-jiha — yön, al-tawajjuh — yöneliş, al-mutawajjih — yönelen, al-tawjīh — yönlendirme-yorumlama, al-Wāji'a — yan-form söz-yapısı, Wajīh al-Dīn — dinin onursal-yüzü yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") kökünden mübalağalı sıfat-fiil söz-yapısı — yüzü-güzel, asîl, onursal-makam-sahibi, gözde, makbul, ön-saflarda-yer-alan. Vecîhe, Vecîh'in dişil-yan-formudur (klasik Arapça karşıt çift). Aynı kök-ailesinden Vecdi, Vecdettin yan-form söz-örgüsü farklı kök-yan-yapılı söz-yapısı yan-bağlanır (w-j-d — bulmak, vecd-hâli; bk. Vecdi maddesi yan-form söz-örgüsü farklı-kök). Kur'an-ı Kerîm'de doğrudan wajīhan söz-yapısı iki yerde geçer: (1) Âl-i 'Imrân 3:45 Idh qālati al-malā'ikatu Yā Maryamu inna'llāha yubashshiruki bi-kalimatin minhu ismuhu al-Masīḥu 'Īsā ibnu Maryama wajīhan fī al-dunyā wa al-ākhirati wa-mina al-muqarrabīn — "Melekler dediler ki: 'Ey Meryem! Allah seni Kendi tarafından bir Kelime ile müjdeliyor; ismi Mesih 'Îsâ ibn Meryem'dir; dünyada ve âhirette onursal-makam-sahibi ve yakın-tutulanlardandır'" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî kıssa-tarihinde Hz. Meryem'e Hz. 'Îsâ peygamberin müjdelenmesi söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi; (2) Ahzâb 33:69 Wa-kāna 'inda'llāhi wajīhā — "O, Allah katında onursal-makam-sahibi idi" — Hz. Mûsâ peygamberin onursal-yan-yapısı söz-imgesi. Klasik Sünni-İslamî onursal-lakap söz-örgüsünde Wajīh al-Dīn (dinin onursal-yüzü) yan-form söz-yapısı klasik halk-İslamî onursal-lakap-jargonunun söz-imgesi yan-bağlanır; Wajīh al-Dīn al-Gujarātī (öl. 1591 — Hint-İslamî tasavvuf-pîri) yan-bağlanır. Klasik İslamî tasavvuf-edebî söyleminde wajh Allāh (Allah'ın yönü/yüzü; Bakara 2:115 Wa-aynamā tuwallū fa-thamma wajhu'llāh — "Nereye dönerseniz Allah'ın yönü oradadır"; Rahmân 55:27 Wa-yabqā wajhu rabbika dhū al-jalāli wa al-ikrām — "Senin Rabbinin yüzü kalır, celâl ve ikrâm sahibi"; Kasas 28:88 Kullu shay'in hālikun illā wajhah — "O'nun yüzünden başka her şey helâk-olucudur") yan-bağlamlı söz-yapısı klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-tasavvuf-edebî söyleminde Vecîh-i 'Âlem (âlem-vecîhi), Vecîhetü'l-Mübîn (apaçık-vecîhe), Vecîh-pûş (vecîh-örtülü) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Vecîhe / Vecihe yan-formunda yerleşmiştir; klasik halk-Türk-İslam söz-örgüsünde dindar-eğitimli-yan-asîl ailelerin sevdiği klasik-onursal kız adı oldu.