Yazgül

Yazgül, Türkçe-Pers hibrid compound: yaz ("yaz-mevsimi; klasik halk-türkçesinin söz-merkezindeki mevsim söz-yapısı; Eski Türkçe yaz — bahar/yaz aralığı söz-yapısının söz-yansıması") ve gül ("gül-çiçeği; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki estetik-merkez söz-yapısı") söz-unsurlarının terkibinden yaz-gülü, yaz-bahar-gülü, yazın-açan-gül-soylu-kız anlamlarına gelir. TDK'ya göre baharın ilk günlerinde doğan kız çocuğuna verilen bir ad yan-yorumla yan-bağlanır. Klasik halk-türkçesinde yaz- başlangıçlı compound söz-yapıları zaman-mevsim söz-örgüsünün söz-imgelerindendir; Yazgül, Yazgülü, Yazbahar, Yaznur, Yaztaze yan-form söz-örgüsü oluşmuştur. gül- başlangıçlı / -gül sonlu klasik Pers-Türk compound söz-yapıları klasik Anadolu Türk halk-zarafet-söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imgelerindendir; Gülnaz, Gülşen, Gülbahar, Gülhanım, Gülfidan, Güldane, Gülnur, Gülizar, Gülüstan, Gülbeyaz, Gülcihan, Gülfer, Gülşah, Gülperi, Gülay, Gülenay, Gülsüm, Gülümser, Gülser, Gülzade, İsmigül, Esengül (bk. ilgili maddeler — yan-form söz-örgüsü) yan-örgüsü oluşmuştur. Yazgül özellikle 20. yüzyılın ikinci-yarısında Anadolu kırsal-bölge halk-zarafet ailelerinin sevdiği zarif kız adı oldu; özellikle baharın-ilk-günlerinde-doğan kız-çocuklarına verilen söz-yan-yorumlu söz-yapısının söz-imgesi. 114 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #392 sıradadır.

Türkçe-Pers hibrid compound Yazgül, iki söz-unsurunun birleşmesiyle yapılmıştır: yaz ("yaz-mevsimi; klasik halk-türkçesinin söz-merkezindeki mevsim söz-yapısı; Eski Türkçe yaz — bahar/yaz aralığı söz-yapısının söz-yansıması; modern Türkçe söz-örgüsünde yaz-mevsimi, yaz-bahar, yaz-açışı yan-form söz-örgüsü; aynı kök-ailesinden yazlık — yaz-aitlik söz-yapısı, yazıcı — yaz-yazıcı söz-yapısı yan-bağlanır") ve gül ("gül-çiçeği — Rosa-genus; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki estetik-merkez söz-yapısı; aşk, güzellik, sevgili-yansıması yan-yorumlu söz-imgesi; klasik Pers söz-örgüsünde gül-i sad-berg — yüz-yapraklı-gül, gül-i ḥamrā — kırmızı-gül, gül-i sefīd — beyaz-gül yan-formları; Gülbahar, Gülşen, Gülizar, Gülüstan, Gülzade yan-form söz-örgüsü"). TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu baharın ilk günlerinde doğan kız çocuğuna verilen bir ad manasında nitelendirir. Klasik halk-türkçesinde yaz- başlangıçlı compound söz-yapıları zaman-mevsim söz-örgüsünün söz-imgelerindendir; Yazgül ("yaz-bahar gülü"), Yazgülü (yan-form), Yazbahar (yaz-bahar), Yaznur (yaz-nur), Yaztaze (yaz-taze), Yazyağmur (yaz-yağmur) yan-form söz-örgüsü oluşmuştur. gül- başlangıçlı / -gül sonlu klasik Pers-Türk compound söz-yapıları klasik Anadolu Türk halk-zarafet-söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imgelerindendir; Gülnaz, Gülşen, Gülbahar, Gülhanım, Gülfidan, Güldane, Gülnur, Gülizar, Gülüstan, Gülbeyaz, Gülcihan, Gülfer, Gülşah, Gülperi, Gülay, Gülenay, Gülsüm, Gülümser, Gülser, Gülzade, İsmigül, Esengül, Aygül, Bingül, Songül, Yıldızgül, Beygül (bk. ilgili maddeler — yan-form söz-örgüsü detayı) yan-örgüsü oluşmuştur; gül sözcüğünün klasik Pers-Türk halk-zarafet kız-adlandırma kategorisinde söz-merkezindeki konumu yan-yorumla yan-bağlanır. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız (1315-1390), Sa'dī (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799) gibi büyük şairler gül sözcüğünü manevî-yansıtma, sevgili-tasviri, klasik aşk-jargonunun söz-merkezindeki söz-imgesi şeklinde işler. Klasik Anadolu halk-türkü-edebî söyleminde yazgül-açışı, yazgül-zamanı, yazgül-baharı yan-form-yan-örgülü söz-yapıları zarafet söz-örgüsünün söz-imgeleridir; klasik halk-aşıklarının türkülerinde yazgül-yıkanan-zarafet, yazgül-bahârının-tazeliği yan-formlarında yer aldı. Yazgül özellikle 20. yüzyılın ikinci-yarısında Anadolu kırsal-bölge halk-zarafet ailelerinin sevdiği zarif kız adı oldu; özellikle baharın-ilk-günlerinde-doğan kız-çocuklarına verilen söz-yan-yorumlu söz-yapısının söz-imgesi. Yazgülü yan-formu Anadolu Doğu-Karadeniz-İç-Anadolu kırsal-bölge halk-türkçesinin yan-yumuşak-söyleyiş söz-yapısı.