Yıldız

Yıldız, Türkçe yıldız sözcüğünden gelir ve "gökyüzünde kendiliğinden parlayan gök cismi; şöhretli-ünlü kimse" anlamlarını taşır. Eski Türkçe yultuz/yulduz biçimine uzanan bu kadim öz Türkçe doğa sözcüğü, pre-İslamik Türk kozmolojisinde Yıldız Han (Oğuz Han'ın üç oğlundan biri, Bozoklar boyunun atası) figürüyle de siyasi-mitolojik yük taşır. 1970'te Türkiye'nin #42 en popüler kız ismi konumuna ulaşmıştır.

Türkçe yıldız, Eski Türkçe yultuz/yulduz biçiminden gelir ve Proto-Türkçe jultuz kökünden türer. Kaşgarlı'nın 11. yüzyıl Dîvânında yulduz — "gökteki parlak cisim" anlamıyla kayıtlıdır. Kök tüm Türk lehçelerinde dayanıklı biçimde korunur: Azerice ulduz, Türkmence ýyldyz, Kazakça juldız, Kırgızca juldız, Özbekçe yulduz. Türkçede aynı kökten yıldızlı (yıldızla süslü), yıldızlaşmak (ünlü olmak), yıldız kaymak (yıldız düşmek), şans yıldızı (talih simgesi) deyimleri türer. Oğuzname destan geleneğinde Oğuz Han'ın altı oğlundan üçü — Gün Han, Ay Han, Yıldız Han — Bozokları oluşturan üç boyun atalarıdır; bu mitolojik figür ismin Türk-milli destan geleneğindeki yükünün kaynağıdır. Özel ad olarak Osmanlı Türkçesi dönemi kadın adlandırmasında nadir kullanılırken Cumhuriyet dönemi öz Türkçe kadın ad dalgasıyla yaygınlaşmıştır.