Ülker

Ülker, Türkçe ülker sözcüğünden gelen bir kız adıdır; gökyüzündeki Boğa burcunda yer alan Pleiades takımyıldızının (Yedi Kız Kardeşler) Türkçe adıdır. Eski Türk gözlem astronomisinde Ülker, mevsim geçişlerinin habercisi olarak özel önem taşır; Kâşgarlı Mahmud'un Divan-ı Lugâti't-Türk'ünde ülker sözcüğü kayıtlıdır. Aynı sözcük Türk halk şiirinde sevgilinin gözünün parlaklığı için kullanılan köklü doğa imgelerindendir. Cumhuriyet sonrası modern Türkçe öz adlar kuşağında yer alır. 1883'te 166. sırayla zirvesine ulaşmıştır.

Türkçe ülker, Eski Türkçe ülker/ülgen (yıldız topluluğu) biçiminden gelir; Kâşgarlı Mahmud'un Divan-ı Lugâti't-Türk'ünde (11. yy) bu anlamla kayıtlıdır. Pleiades takımyıldızı, Boğa takımyıldızında bulunan ve çıplak gözle yedi parlak yıldız olarak görünen yakın yıldız kümesidir; çoğu kültürde adlandırılmıştır (Yunanca Pleiades, Latince Vergiliae, İngilizce Seven Sisters). Eski Türklerde Ülker'in görünmesi ilkbaharın geldiğini, kaybolması da yazın bittiğini haber verirdi; bu nedenle çoban tarım takvimi ve göç hareketlerinin temel astronomik referansıydı.