Zekiye
Zekiye, Arapçada 'saf, temiz' demektir ve Hz. Fatıma'nın lakaplarındandır; aynı yazılan ayrı bir Arapça ad 'zeki, anlayışlı' anlamına gelir. 1911 yılında 18. sıraya kadar yükselen isim, 2025 TÜİK verilerine göre 364. sırada yer alıyor.
Deneyin
Zekiye İsminin Anlamı ve Kökeni
Zekiye, Arapça kökenli bir kız adıdır ve 'saf, temiz, arınmış' anlamına gelir; Hz. Peygamber'in kızı Hz. Fatıma'nın lakaplarından biridir. Arapçada 'zeki, anlayışlı, kavrayışlı' anlamındaki Zekiye ayrı bir addır ve ayrı yazılır; ancak Türkçede iki ad aynı biçimde yazıldığından Zekiye bugün en çok bu ikinci anlamıyla, 'zekâ sahibi' diye bilinir. TÜİK kayıtlarında Zekiye ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1911 yılında 18. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 364. sırayla listelenmektedir.
Zekiye, iki ayrı Arapça sözcüğün Türkçede aynı yazılmasıyla oluşan bir addır. Birincisi 'temizlenmek, arınmak, çoğalmak, bereketlenmek' anlamındaki kökten gelir ve 'saf, temiz, arınmış' demektir; aynı kökten zekât (arınma ibadeti, İslam'ın beş şartından biri) ve tezkiye (temizleme, arındırma) sözcükleri gelir. Hz. Fatıma'nın lakaplarından biri olan bu Zekiye, tasavvuf dilindeki nefs-i zekiyye (tertemiz, masum can) tamlamasıyla da aynı köktendir. İkincisi Arapçada ayrı bir harfle yazılan ve 'zeki, anlayışlı, keskin zihinli' anlamına gelen sözcüktür; Türkçedeki zeki ve zekâ bu ikinci kökten gelir. Türkçe yazımda iki adı birbirinden ayırmak mümkün değildir; erkek karşılığı Zeki için de aynısı geçerlidir. Ad Türkçeye Osmanlı yoluyla Zekiye biçiminde yerleşti; modern Türkçede zeki sözcüğünün yaygınlığı adın akıl ve zekâ yanını öne çıkardı.
Bu ay çok bakılan kız isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Zekiye İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Zekiye deyince öne çıkan iki özellik:
Bilgelik
İsmin ilk akla getirdiği şey bilgelik: soğukkanlı, meraklı ve öğrenmeye açık bir zihin. Çevresindekilerin akıl danışmak için gittiği kişiyi tarif eder.
Hayal Gücü
Elindekiyle yetinmeyip yenisini deneyen, aklındakini bir işe dönüştüren bir tavır. Yaratıcılık burada süslemek değil, kurmak.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Zekiye, Osmanlı son dönemi ve erken Cumhuriyet'in klasik İslami kadın adlarındandır; 1911'de 18. sırayla en yüksek düzeyine ulaştı. 20. yüzyıl başının Türk-Müslüman aile geleneğinde (Fatıma, Ayşe, Zehra, Hatice ile birlikte) köklü adlardandı; ikinci yarıda kentleşmeyle geriledi ve 2025'te 364. sıraya indi.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Bölgesel Yoğunlaşma · TÜİK 2025
Zekiye, 81 ilin ilk 30 listesinde yalnızca Mardin'de görünüyor — orada Türkiye ortalamasına göre 2,2 kat daha yaygın.
Oran, ismin o ildeki payının Türkiye genelindeki payına bölümüdür. Yaşayan nüfus verisidir; yeni doğan sıralaması değildir.
- Yaklaşık her 1.400 kişiden biri
- Yaygın
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Zekiye adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Zekiye adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Zekât (Zekiye'nin 'saf, temiz' anlamıyla aynı kökten) İslam'ın beş şartından biridir; Müslümanın yılda servetinin belirli oranını muhtaçlara vermesini emreder. Kur'an'da namaz-zekât eşleştirmesi pek çok ayette geçer; Bakara 2:43 ayeti "Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin" ifadesiyle bu iki ibadeti birlikte emreder. Kök kavramı olan tezkiye (temizleme, arındırma) Şems 91:9 ayetindeki "Nefsini arındıran kurtuluşa erdi" ifadesinde manevi arınmaya işaret eder. Zekiye adı zekiyya (temiz, arınmış kadın) anlamıyla çocuğa manevi saflık niyetini taşır.
Benzer İslami adlar için:
Zekiye İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Zekiye isminin en çok kullanıldığı iller.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Zakiyya
- FarsçaZekiyye
- UrducaZakia / Zakiyyah
- Endonezya/MalayZakiah
- KurmancîZekîye