Zekiye
Zekiye ismi “Anlayışlı, kavrayışlı, zekâ sahibi” anlamına gelir. 1911 yılında 18. sıraya kadar yükselen isim, 2025 TÜİK verilerine göre 364. sırada yer alıyor.
Zekiye İsminin Anlamı ve Kökeni
Zekiye, Arapça kökenli bir isim olarak 'anlayışlı, kavrayışlı, zekâ sahibi' anlamlarını yansıtır. Zekâ ve keskin bir zihin yetisine sahip olmayı çağrıştıran bu isim, Türk ve İslam kültüründe köklü bir geçmişe sahiptir. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Zekiye adı 1850 yılından itibaren yıllık isim kayıtlarında yer almaktadır. İsim, 1911 verilerinde 18. sıraya kadar tırmanarak en çok tercih edildiği dönemi görmüştür. Güncel olarak 2025 sıralamasında 364. konumdadır.
Arapça Zekiye, Zeki adının dişil biçimidir. Kök Arapçada 'temizlenmek, arınmak, çoğalmak, bereketlenmek' anlam ailesinin tam merkezinde durur; aynı kökten zekât (arınma ibadeti, İslam'ın beş şartından biri) ve tezkiye (temizleme, arındırma) sözcükleri gelir. İslamî adlandırma geleneğinde bu ad 'manevi bakımdan temiz, arınmış, akıllı' katmanlarını birlikte anlatır. Tasavvuf dilindeki nefs-i zekiyye (tertemiz, masum can) tamlaması da aynı kökten kurulur. Türkçeye Osmanlı yoluyla Zekiye biçiminde yerleşti; modern Türkçede zeki (akıllı) sözcüğünün yaygınlığı adın akıl ve zekâ yanını da öne çıkardı.
Zekiye İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Zekiye deyince öne çıkan iki özellik:
Bilgelik
İsmin ilk akla getirdiği şey bilgelik: soğukkanlı, meraklı ve öğrenmeye açık bir zihin. Çevresindekilerin akıl danışmak için gittiği kişiyi tarif eder.
Hayal Gücü
Elindekiyle yetinmeyip yenisini deneyen, aklındakini bir işe dönüştüren bir tavır. Yaratıcılık burada süslemek değil, kurmak.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Deneyin
Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.
Popülerlik Hikâyesi
Zekiye, Osmanlı son dönemi ve erken Cumhuriyet'in klasik İslami kadın adlarındandır; 1911'de 18. sırayla en yüksek düzeyine ulaştı. 20. yüzyıl başının Türk-Müslüman aile geleneğinde (Fatıma, Ayşe, Zehra, Hatice ile birlikte) köklü adlardandı; ikinci yarıda kentleşmeyle geriledi ve 2025'te 364. sıraya indi.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Bölgesel Yoğunlaşma · TÜİK 2025
Zekiye, 81 ilin ilk 30 listesinde yalnızca Mardin'de görünüyor — orada Türkiye ortalamasına göre 2,2 kat daha yaygın.
Oran, ismin o ildeki payının Türkiye genelindeki payına bölümüdür. Yaşayan nüfus verisidir; yeni doğan sıralaması değildir.
- Yaklaşık her 1.400 kişiden biri
- Yaygın
Zekiye ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Zekiye adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Zekiye adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Zekât (zekâ ile aynı kökten — z-k-v / z-k-y) İslam'ın beş şartından biridir; Müslümanın yılda servetinin belirli oranını muhtaçlara vermesini emreder. Kur'an'da namaz-zekât eşleştirmesi pek çok ayette geçer; Bakara 2:43 ayeti "Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin" ifadesiyle bu iki ibadeti birlikte emreder. Kök kavramı olan tezkiye (temizleme, arındırma) Şems 91:9 ayetindeki "Nefsini arındıran kurtuluşa erdi" ifadesinde manevi arınmaya işaret eder. Zekiye adı zekiyya (temiz, arınmış kadın) anlamıyla çocuğa manevi saflık niyetini taşır.
Benzer İslami adlar için:
Modern Kültürde
Zekiye Abay
Oyuncu · 1942Türk tiyatro ve televizyon oyuncusu (d. 1942). Türk sahne sanatları tarihinin 1960-2010 döneminin tanınan kadın oyuncularından biri; Devlet Tiyatroları bünyesinde uzun yıllar görev aldı, ayrıca çeşitli TV dizilerinde rol aldı.
Deneyin
Zekiye soyadınızla nasıl duruyor?
Soyadınızı yazın; ses akışını, ritmi ve anlam ilişkisini birlikte değerlendirelim.
Zekiye İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Zekiye isminin en çok kullanıldığı iller.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Zakiyya
- FarsçaZekîyye
- UrducaZakia / Zakiyyah
- Endonezya/MalayZakiah
- KurmancîZekîye