Zeliha ismi “Parlak, ışıldayan, güzel kadın” anlamına gelir. 1859 yılında 7. sıraya kadar yükselen isim, 2025 TÜİK verilerine göre 199. sırada yer alıyor.
Zeliha İsminin Anlamı ve Kökeni
Zeliha, Arapça Zulayha adının Türkçeleşmiş biçimidir ve Hz. Yusuf kıssasında Mısırlı vezirin eşi olarak anılan kadının adıdır. Kur'an'da adıyla zikredilmese de (Yusuf Sûresi'nde imraat al-aziz — vezirin eşi olarak geçer) klasik İslam-Fars-Türk ortak edebi geleneğinde Yusuf ile Züleyha aşk hikâyesinin merkezi figürü olmuştur. 175 yılı aşkın TÜİK kayıtlı kullanıma sahip klasik Türk-İslami kadın isimlerindendir.
Züleyha adının kökeni tartışmalıdır. Bazı araştırmacılar Arapçada 'parlamak, ışımak' anlamındaki kökten geldiğini ve 'parlak, ışıl ışıl kadın' anlamını verdiğini öne sürer; kesin bir sonuca varılmış değildir. Ad Eski Ahit'te geçmez; Hz. Yusuf kıssasındaki Mısırlı kadın orada adsızdır ve Züleyha adı klasik tefsir ile kıssa geleneğinde yerleşmiştir. Kur'an'ın 12. sûresi olan Yusuf sûresinin bu kadın kahramanı, İslam edebiyatındaki Yusuf ile Züleyha anlatılarının da ikinci adı olmuştur. Tasavvuf edebiyatında Züleyha dünyevi aşkın simgesi olarak işlenir: Hz. Yusuf'a duyduğu önce dünyevi, sonra manevi aşk, ruhun ilahi aşka yükselişinin alegorisi sayılır. Türkçede Zeliha biçimiyle Osmanlı döneminden beri yaygındır.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Zeliha İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Zeliha deyince öne çıkan üç özellik:
Zarafet
Zarafet, bu ismin en belirgin yanı. İnce düşünen, kırmadan söyleyen, ayrıntıyı gören bir duruş. Türkçede zarafet dış görünüşten çok tavırla ilgilidir.
Aydınlık
Bu isim ışıkla anılır: karanlıkta yön gösteren, bulunduğu yeri belirginleştiren bir varlık. Buradaki aydınlık şenlik değil, açıklık — saklanacak bir yanı olmamak.
Asalet
Karşısındakini küçük düşürmeyen, üstünlük taslamayacak kadar kendinden emin, hakkını bildiği kadar sorumluluğunu da bilen bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik asalet. Ayrıcalık değil, ölçü.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Deneyin
Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.
Popülerlik Hikâyesi
Zeliha, TÜİK kayıtlarında 1850'den bu yana sürekli görülen çok eski bir İslami kadın ismidir — 1850'de ilk 10 içindeydi (#8) ve 1859'da #7 ile zirveye ulaştı. 19. yüzyıl ortası ve 20. yüzyıl başı bu ismin altın çağıdır. 20. yüzyıl boyunca kademeli bir düşüş yaşadı. 1970'lerden itibaren yeni kuşak isimlerin yükselişiyle birlikte 50-150. sıralarda stabilize oldu. 2000 sonrası düzenli geri çekilme süreciyle 2025'te #199 sıraya geldi. 175 yıllık kesintisiz kullanımıyla Kur'an-ı Kerim'in Yusuf kıssasıyla bağlantılı Türk-İslami kadın adlandırmasının en köklü örneklerinden biridir.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
DüşüyorGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Bölgesel Yoğunlaşma · TÜİK 2025
Zeliha en çok Adıyaman'da öne çıkıyor — Türkiye ortalamasına göre 3,4 kat daha yaygın.
Oran, ismin o ildeki payının Türkiye genelindeki payına bölümüdür. Yaşayan nüfus verisidir; yeni doğan sıralaması değildir.
- Yaklaşık her 600 kişiden biri
- Yaygın
Zeliha ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Zeliha adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Zeliha adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
Zeliha, Kur'an-ı Kerim'de doğrudan adı geçmese de Yusuf Suresi (12. sure) anlatısının merkez kadın figürü olan, Mısır azizinin eşi olarak hadis ve klasik tefsir geleneğinde Zeliha / Züleyha adıyla anılır. Yusuf-u Zeliha hikâyesi, sabır, içsel mücadele ve ruhsal dönüşüm temalarıyla İslam edebiyatı tarihinin en çok işlenmiş anlatısı olmuş; Mevlana, Cami, Hamdullah Hamdi gibi büyük şahsiyetler bu hikâyeyi mesnevi formunda yeniden yazmıştır. Türkçede Zeliha biçimine yerleşen ad, klasik Türk-İslam dönemi şiirinde aşıklık mihnet tövbe üçlüsünün simgesi olarak kullanılmış, modern Türk-İslam kadın isim geleneğine bu derin edebi dini katmanla taşınmıştır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Hz. Züleyha (Zulayha) — Kur'an anlatısında
Eski Mısır (Hz. Yusuf dönemi)Hz. Yusuf kıssasının Mısırlı kadın kahramanı. Kur'an'ın 12. suresi Yusuf sûresi, köle olarak satılan Yusuf'u satın alan Mısır azizinin eşinin ona tutulmasını, Yusuf'un iffetinden ödün vermemesini ve bu yüzden zindana atılmasını anlatır. Bu kadının adı Kur'an'da geçmez; Züleyhâ (Zelîhâ) adı sonraki tefsir ve kıssa geleneğinden gelir. Hamdullah Hamdi ve Taşlıcalı Yahyâ Bey'in Türkçe Yûsuf u Züleyhâ mesnevileri onu tövbe edip Yusuf'la evlenen bir figür olarak işler.
Edebiyatta ve Folklorda
Yusuf u Züleyha — klasik Fars-Türk mesnevi geleneği
Yusuf ile Züleyha hikâyesi, klasik İslam edebiyatının en çok işlenen aşk anlatısıdır — Hz. Yusuf kıssasının mesnevi biçiminde edebi uyarlamaları yüzyıllarca Fars ve Türk edebiyatlarında sürekli yeniden yazıldı. Fars edebiyatında Firdevsi'ye atfedilen Yusuf u Zulaykha (11. yy), Cami'nin Yusuf u Zulaykhası (1484) klasik örneklerdir; Türk Osmanlı edebiyatında Şeyyad Hamza'nın Destan-ı Yusuf (14. yy), Hamdullah Hamdi'nin Yusuf u Zelihası (15. yy) ve Ahmet Hamdi Tanpınar'ın 20. yüzyıl denemelerine kadar bu gelenek sürdü. Zeliha ismi bu uzun mesnevi aşk edebiyatı geleneğinin dil yankısı olarak Türk kadın adlandırması derin bir yer tutar.
Modern Kültürde
Zeliha Berksoy
Oyuncu · 1946Türk tiyatro oyuncusu ve akademisyen (d. 1946). Opera sanatçısı Semiha Berksoy'un kızı olan Berksoy, 1990'da Bakırköy Belediye Tiyatroları'nı kurup beş yıl genel sanat yönetmenliğini üstlendi; 2000'de tiyatro profesörü unvanını aldı.
Deneyin
Zeliha soyadınızla nasıl duruyor?
Soyadınızı yazın; ses akışını, ritmi ve anlam ilişkisini birlikte değerlendirelim.
Zeliha ile İsim Çiftleri
Birlikte sık kullanılan isim çifti önerileri
Ünlü İsimdaşlar
Zeliha Berksoy
Türk tiyatro ve opera sanatçısı (d. 1942). Türk operasının kurucu sopranolarından Semiha Berksoy'un kızı olan Zeliha Berksoy, Devlet Tiyatroları'nda uzun yıllar görev yapmış ve Türk klasik tiyatrosunun kalıcı isimlerindendir.
Varyantlar
Zeliha İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Zeliha isminin en çok kullanıldığı iller.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları
Dilsel türevler
- Arapça (kaynak)Zulayḫā
- FarsçaZuleykhā
- UrducaZulaykhā
- BoşnakçaZejneba / Zulejha
Yazım varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- İbranice (Eski Ahit'te geçmez)Zuleika