Zeliha kız mı erkek mi?

Zeliha bir kız ismidir. Türkiye'de TÜİK kayıtlarında kız bebeklere verilmektedir.

Zeliha ismi Kur'an'da geçer mi?

Zeliha ismi Kur'an-ı Kerim'de doğrudan bir isim olarak geçmemekle birlikte İslami geleneğin yaygın isimlerinden biridir.

Zeliha popüler bir isim mi?

Zeliha ismi TÜİK 2025 verilerine göre #199. sırada yer almakta olup orta sıklıkta tercih edilen bir isimdir; popülerlik trendi düşüş trendindedir.

Zeliha ismi ne zaman en popüler oldu?

Zeliha ismi zirve popülerliğini 1859 yılında 7. sırayla yaşamıştır. En güncel TÜİK verisine göre 2025 yılında 199. sıradadır.

Zeliha'ya benzer isimler nelerdir?

Zeliha ismine anlam, köken ve karakter bakımından benzeyen isimler: Şeyma, Betül, Makbule, Nisa, Semiha. Tamamını görmek için benzer isimler sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Zeliha

Q: Zeliha ne demek?

Zeliha, Arapça Zulayḫā (زليخا) adının Türkçeleşmiş biçimidir ve Hz. Yusuf kıssasında Mısırlı vezirin eşi olarak anılan kadının adıdır. Kur'an'da adıyla zikredilmese de (Yusuf Sûresi'nde imraʾat al-ʿazīz — vezirin eşi olarak geçer) klasik İslam-Fars-Türk ortak edebi geleneğinde Yusuf ile Züleyha aşk hikâyesinin merkezi figürü olmuştur. 175 yılı aşkın TÜİK kayıtlı kullanıma sahip klasik Türk-İslami kadın isimlerindendir.

Q: Zeliha isminin kökeni nedir?

Zeliha ismi Arapça kökenlidir. Arapça Zulayḫā (زليخا), İbranice Zuleika (Eski Ahit'te geçmez — isim klasik tefsir-hagiografi geleneğinden gelir).

KızArapçaGeleneksel

Anlam ve Köken

Zeliha, Arapça Zulayḫā (زليخا) adının Türkçeleşmiş biçimidir ve Hz. Yusuf kıssasında Mısırlı vezirin eşi olarak anılan kadının adıdır. Kur'an'da adıyla zikredilmese de (Yusuf Sûresi'nde imraʾat al-ʿazīz — vezirin eşi olarak geçer) klasik İslam-Fars-Türk ortak edebi geleneğinde Yusuf ile Züleyha aşk hikâyesinin merkezi figürü olmuştur. 175 yılı aşkın TÜİK kayıtlı kullanıma sahip klasik Türk-İslami kadın isimlerindendir.

Arapça Zulayḫā (زليخا), İbranice Zuleika (Eski Ahit'te geçmez — isim klasik tefsir-hagiografi geleneğinden gelir). Kelimenin kökeni tartışmalıdır; bazı filologlar Arapça z-l-ḫ (parlamak, ışımak) kökünden gelerek parlak, ışıl ışıl kadın anlamını taşıdığını öne sürer. Tarihsel-edebi bağlamında isim, Hz. Yusuf kıssasının (Kur'an'ın 12. sûresi Yusuf Sûresinin ana karakter kümesi) Mısırlı kadın-kahramanını tanımlamak için İslami tefsir geleneğinde yerleşmiş bir adlandırmadır. Türkçede Zeliha biçiminde Osmanlı döneminden beri yaygın olarak kullanılır. Zulayḫā ayrıca tasavvuf edebiyatında dünya aşkının sembolü olarak da işlenir — Hz. Yusuf'a duyduğu önce dünyevi, sonra manevi aşk, tasavvufi yorumda ruhun ilahi aşka yükselme sürecinin alegorisi olarak kullanılır.

Popülerlik

Zeliha, TÜİK kayıtlarında 1850'den bu yana sürekli görülen çok eski bir İslami kadın ismidir — 1850'de top-10 içindeydi (#8) ve 1859'da #7 ile zirveye ulaştı. 19. yüzyıl ortası ve 20. yüzyıl başı bu ismin altın çağıdır. 20. yüzyıl boyunca kademeli bir düşüş yaşadı; 1970'lerden itibaren yeni kuşak isimlerin yükselişiyle birlikte 50-150. sıralarda stabilize oldu. 2000 sonrası düzenli geri çekilme süreciyle 2025'te #199 sıraya geldi. 175 yıllık kesintisiz kullanımıyla Kur'an-ı Kerim'in Yusuf kıssasıyla bağlantılı Türk-İslami kadın adlandırmasının en köklü örneklerinden biridir.

Popülerlik Trendi

Düşüyor

Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar

Dini ve Manevi Bağlam

Zelîha, Kur'an-ı Kerim'de doğrudan adı geçmese de Yûsuf Sûresi (12. sûre) anlatısının merkez kadın figürü olan, Mısır azîzinin eşi olarak hadis ve klasik tefsir geleneğinde Zelîha / Züleyha adıyla anılır. Yûsuf-u Zelîha hikâyesi, sabır, içsel mücadele ve ruhsal-dönüşüm temalarıyla İslam edebiyatı tarihinin en çok işlenmiş anlatısı olmuş; Mevlana, Câmî, Hamdullah Hamdi gibi büyük şahsiyetler bu hikâyeyi mesnevi formunda yeniden yazmıştır. Türkçede Zeliha biçimine yerleşen ad, klasik Türk-İslam dönemi şiirinde âşıklık-mihnet-tövbe üçlüsünün simgesi olarak kullanılmış, modern Türk-İslam kadın isim geleneğine bu derin edebi-dini katmanla taşınmıştır.

Tarihi Figürler

Hz. Züleyha (Zulayḫā) — Kur'an anlatısında

Eski Mısır (Hz. Yusuf dönemi)

Hz. Yusuf kıssasının Mısırlı kadın kahramanı. Kur'an'ın 12. sûresi Yusuf Sûresi (111 ayet — tek sûre-tek kıssa yapısı) Hz. Yusuf'un hayat hikâyesini anlatır; Mısır'da köle olarak satılan Yusuf'u satın alan vezirin eşinin (imraʾat al-ʿazīz) ona âşık olması, Yusuf'un iffetinden ödün vermemesi ve sonradan zindana atılması anlatısı Kur'an'ın en ayrıntılı peygamber kıssasıdır. Klasik İslam tefsir geleneği (İbn Kesir, Taberi) bu kadına Zulayḫā adını vermiştir — ismin kaynak-metni Kur'an olmamakla birlikte İslam tefsir ve hagiografi geleneğinin yerleşik kullanımıdır. Bazı tasavvufi yorumlarda (Mevlana, Nevai, Câmî) Zulayḫā sonradan tövbe ederek Hz. Yusuf ile evlenen ve manevi olgunluğa ulaşan kadın olarak tasvir edilir.

Edebiyatta ve Folklorda

Yusuf u Züleyha — klasik Fars-Türk mesnevi geleneği

Yusuf ile Züleyha hikâyesi, klasik İslam edebiyatının en çok işlenen aşk anlatısıdır — Hz. Yusuf kıssasının mesnevi biçiminde edebi uyarlamaları yüzyıllarca Fars ve Türk edebiyatlarında sürekli yeniden yazıldı. Fars edebiyatında Firdevsî'ye atfedilen Yusuf u Zulaykhā (11. yy), Câmî'nin Yusuf u Zulaykhāsı (1484) klasik örneklerdir; Türk-Osmanlı edebiyatında Şeyyad Hamza'nın Destân-ı Yusuf (14. yy), Hamdullah Hamdi'nin Yusuf u Zelîhâsı (15. yy) ve Ahmet Hamdi Tanpınar'ın 20. yüzyıl denemelerine kadar bu gelenek sürdü. Zeliha ismi bu uzun mesnevi-aşk edebiyatı geleneğinin dil-yankısı olarak Türk kadın onomastiğinde derin bir yer tutar.