Zeliha, Hz. Yusuf kıssasındaki Mısır azizinin eşi Züleyha'nın adının Türkçe biçimidir; Arapçada 'kaygan yer' ya da 'ok atımı' diye yorumlanır. 1859 yılında 7. sıraya kadar yükselen isim, 2025 TÜİK verilerine göre 199. sırada yer alıyor.
Deneyin
Zeliha İsminin Anlamı ve Kökeni
Zeliha, Hz. Yusuf kıssasında Mısır azizinin güzelliğiyle ünlü eşi Züleyha'nın adının Türkiye'de yerleşmiş biçimidir. Kur'an bu kadını adıyla anmaz, 'azizin karısı' diye söz eder; Züleyha adı tefsir ve kıssa geleneğinden gelir. Adın anlamı kesin değildir: Arapçada 'kaygan yer' ya da 'ok atımı' diye yorumlanır; halk arasında 'parlak, ışıldayan güzel kadın' diye de bilinir. Yusuf ile Züleyha'nın aşkı İslam edebiyatının en sevilen konularındandır; ad Urfa'da özellikle yaygındır. TÜİK kayıtlarında Zeliha ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1859 yılında 7. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 199. sırayla listelenmektedir.
Zeliha, Arapça Züleyha adının Türkiye'de yerleşmiş söylenişidir; Zelha ve Zilha biçimleri de kullanılır. Adın anlamı kesin değildir: Arapçada 'kaygan yer' ya da 'ok atımı' diye yorumlanır; Türkiye'de halk arasında ise 'parlak, ışıl ışıl kadın' diye bilinir. Ad Eski Ahit'te geçmez; Hz. Yusuf kıssasındaki Mısırlı kadın orada adsızdır ve Züleyha adı klasik tefsir ile kıssa geleneğinde yerleşmiştir. Kur'an'ın 12. suresi olan Yusuf suresinin bu kadın kahramanı, İslam edebiyatındaki Yusuf ile Züleyha anlatılarının da ikinci adı olmuştur. Tasavvuf edebiyatında Züleyha dünyevi aşkın simgesi olarak işlenir: Hz. Yusuf'a duyduğu önce dünyevi, sonra manevi aşk, ruhun ilahi aşka yükselişinin alegorisi sayılır. Türkçede Zeliha biçimiyle Osmanlı döneminden beri yaygındır; özellikle Urfa'da sevilir.
Zeliha ile İsim Çiftleri
Birlikte sık kullanılan isim çifti önerileri
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan kız isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Zeliha İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Zeliha deyince öne çıkan üç özellik:
Zarafet
Zarafet, bu ismin en belirgin yanı. İnce düşünen, kırmadan söyleyen, ayrıntıyı gören bir duruş. Türkçede zarafet dış görünüşten çok tavırla ilgilidir.
Aydınlık
Bu isim aydınlık bir karakterle anılır: güler yüzlü, umutlu, karanlığı büyütmeyen biri. Aydınlık burada şımarıklık değil, iyi niyetin görünen hâlidir.
Asalet
Karşısındakini küçük düşürmeyen, üstünlük taslamayacak kadar kendinden emin, hakkını bildiği kadar sorumluluğunu da bilen bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik asalet. Ayrıcalık değil, ölçü.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Zeliha, kayıtların başladığı 1850'de 8. sıradaydı ve 1859'da 7. sırayla zirvesini gördü. 19. yüzyıl boyunca hep ilk 10 içinde, 1950'lerin ortasına dek de ilk 15 içinde kalan, Türkiye'nin en çok tercih edilen kız adlarından biriydi. Cumhuriyet'in ilk on yıllarında da yerini korudu: 1930'da 11., 1950'de 14., 1960'ta 17. sıradaydı. 1960'lardan sonra geriledi: 1970'te 31., 1980'de 47., 1990'da 70., 2000'de 81., 2008'de 101. sıradaydı. 2010'larda düşüş hızlandı: 2015'te 123., 2020'de 154. sıradaydı ve ad 2025'te 199. sıraya indi. 175 yıllık kesintisiz kullanımıyla Hz. Yusuf kıssasıyla bağlantılı kadın adlarının en köklülerindendir.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
DüşüyorGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Bölgesel Yoğunlaşma · TÜİK 2025
Zeliha en çok Adıyaman'da öne çıkıyor — Türkiye ortalamasına göre 3,4 kat daha yaygın.
Oran, ismin o ildeki payının Türkiye genelindeki payına bölümüdür. Yaşayan nüfus verisidir; yeni doğan sıralaması değildir.
- Yaklaşık her 600 kişiden biri
- Yaygın
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Zeliha adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Zeliha adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
Zeliha, Kur'an-ı Kerim'de doğrudan adı geçmese de Yusuf Suresi (12. sure) anlatısının merkez kadın figürü olan, Mısır azizinin eşi olarak hadis ve klasik tefsir geleneğinde Zeliha / Züleyha adıyla anılır. Yusuf-u Zeliha hikâyesi, sabır, içsel mücadele ve ruhsal dönüşüm temalarıyla İslam edebiyatı tarihinin en çok işlenmiş anlatısı olmuş; Fars edebiyatında Cami gibi büyük şairler bu hikâyeyi mesnevi biçiminde yeniden yazmış, Türkçedeki en bilinen örneğini ise Hamdullah Hamdi vermiştir. Türkçede Zeliha biçimine yerleşen ad, klasik Türk-İslam dönemi şiirinde aşıklık mihnet tövbe üçlüsünün simgesi olarak kullanılmış, modern Türk-İslam kadın isim geleneğine bu derin edebi dini katmanla taşınmıştır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Hz. Züleyha (Zeliha) — Kur'an anlatısında
Eski Mısır (Hz. Yusuf dönemi)Hz. Yusuf kıssasının Mısırlı kadın kahramanı. Kur'an'ın 12. suresi Yusuf suresi, köle olarak satılan Yusuf'u satın alan Mısır azizinin eşinin ona tutulmasını, Yusuf'un iffetinden ödün vermemesini ve bu yüzden zindana atılmasını anlatır. Bu kadının adı Kur'an'da geçmez; Züleyha (Zeliha) adı sonraki tefsir ve kıssa geleneğinden gelir. Hamdullah Hamdi ve Taşlıcalı Yahya Bey'in Türkçe Yusuf u Züleyha mesnevileri onu tövbe edip Yusuf'la evlenen bir figür olarak işler.
Edebiyatta ve Folklorda
Yusuf u Züleyha — klasik Fars-Türk mesnevi geleneği
Yusuf ile Züleyha hikâyesi, klasik İslam edebiyatının en çok işlenen aşk anlatısıdır — Hz. Yusuf kıssasının mesnevi biçiminde edebi uyarlamaları yüzyıllarca Fars ve Türk edebiyatlarında yeniden yazıldı. Fars edebiyatında uzun süre Firdevsi'ye atfedilen ama bugün yazarı bilinmeyen kabul edilen Yusuf u Züleyha (11. yy) ile Câmî'nin Yusuf u Züleyhası (1483) klasik örneklerdir; Türk edebiyatında Şeyyad Hamza'nın Destan-ı Yusufu (13. yy), Hamdullah Hamdi'nin Yusuf u Züleyhası (1492) ve Taşlıcalı Yahya Bey'in mesnevisi bu geleneği sürdürdü. Zeliha adı, bu uzun mesnevi geleneğinin Türk kadın adlarındaki yankısıdır.
Modern Kültürde
Zeliha Berksoy
Oyuncu · 1946Türk tiyatro oyuncusu ve akademisyen (d. 1946). Opera sanatçısı Semiha Berksoy'un kızı olan Berksoy, 1990'da Bakırköy Belediye Tiyatroları'nı kurup beş yıl genel sanat yönetmenliğini üstlendi; 2000'de tiyatro profesörü unvanını aldı.
Ünlü İsimdaşlar
Zeliha Berksoy
Türk tiyatro ve sinema oyuncusu, yönetmen ve akademisyen (d. 1946). Opera sanatçısı Semiha Berksoy'un kızıdır; İstanbul Şehir Tiyatroları'nda Keşanlı Ali Destanı gibi oyunlarda rol aldı, 1990'da Bakırköy Belediye Tiyatroları'nı kurdu.
Varyantlar
Zeliha İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Zeliha isminin en çok kullanıldığı iller.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları
Dilsel türevler
- Arapça (kaynak)Züleyha (زليخا)
- FarsçaZuleyha
- UrducaZuleyha
- BoşnakçaZulejha
Yazım varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- İngilizceZuleika