Zelihan, Züleyha adının Farsça söylenişidir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #405).
Zelihan İsminin Anlamı ve Kökeni
Zelihan, Arapça Zulayha (Hz. Yusuf kıssasındaki Mısır hakim eşinin adı) sözcüğünün Pers ek -an almış biçimi olarak değerlendirilen bir kız adıdır; Züleyha adının yan biçimi olarak Anadolu kullanım geleneğine girmiştir. Zulayha, Yusuf Suresi'nin (12. sure, Hz. Yusuf'un kıssası) merkezindeki kadın figürüdür; Kur'an'da adı doğrudan geçmez ancak klasik tefsir geleneğinde "Yusuf'a aşkıyla sınanan, sonunda iman ve tövbe ile yücelen kadın" olarak anlatılır. Pers şair Cami'nin (1414-1492) Yusuf u Züleyha mesnevisi bu kıssanın klasik aşk mistik yorumudur. 1876'da 166. sırayla zirvesine ulaşmıştır.
Züleyha, Kur'an'da adı geçmeyen bir figürün adıdır: Yusuf kıssasındaki Mısırlı kadın ayetlerde yalnızca "azizin karısı" diye anılır; Züleyha adını ona tefsir ve kısas-ı enbiya geleneği vermiştir. Adın Arapça zeleka (kaymak, parlamak) köküyle bağlantılı ve "parlak, pürüzsüz" anlamında olduğu söylenir; kesin bir kök tespiti yok. Yusuf ile Züleyha, İslam edebiyatının en çok işlenen aşk anlatılarındandır. Uzun süre Firdevsi'ye mal edilen mesnevinin ona ait olmadığı bugün genel kabul görür; türün asıl modeli Molla Cami'nin (ölümü 1492) mesnevisidir. Türkçede Şeyyad Hamza'dan Hamdullah Hamdi'ye uzanan pek çok yeniden yazımı vardır. Zelihan ise adın Anadolu söyleyişidir: Züleyha halk ağzında Zeliha'ya kısalmış, kadın adlarına soyluluk katan -han öğesiyle bugünkü biçimini almıştır. Zelha ve Zilan aynı adın yan biçimleridir.
Popülerlik Hikâyesi
Zelihan, 1864'ten itibaren TÜİK kayıtlarında Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu (Mardin, Şanlıurfa, Diyarbakır ve Adıyaman-Bingöl) ailelerin sevdiği klasik İslami kız adı şeklinde görünür. 161 yıllık derin TÜİK tarihiyle (1876-2025) yükseliş trendinde 2025'te #405 sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 73.000 kişiden biri
- Nadir
Zelihan ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Hz. Züleyha (Zulayha), Yusuf Suresi 12:23-32 ayetlerinde Hz. Yusuf Peygamber'i imtihan eden ve sonradan tövbe edip Allah'a yönelen Mısır valisi el-Aziz'in eşi olarak anılır; klasik İslami kıssa edebiyatında Yusuf u Züleyha aşk anlatısının merkez figürlerindendir. Klasik Pers tasavvuf edebiyatında (Cami'nin Yusuf u Züleyha mesnevisi, 1483) bu aşk hikâyesi ilahi aşkın insan-aşkı biçimindeki sembolü olarak işlenir.
Edebiyatta ve Folklorda
Cami, Yusuf u Züleyha (1483)
Klasik Pers tasavvuf edebiyatının zirve mesnevilerinden biridir; Mevlâna Abdurrahman Cami tarafından 1483 yılında yazıldı. Hz. Yusuf ile Züleyha arasındaki aşk hikâyesini ilahi aşkın insan-aşkı biçimindeki sembolü olarak işler; Osmanlı divan edebiyatında Hamdullah Hamdi'nin (1449-1503) Yusuf u Zeliha mesnevisi bu geleneğin Türkçedeki en köklü örneğidir.
Deneyin
Zelihan soyadınızla nasıl duruyor?
Soyadınızı yazın; ses akışını, ritmi ve anlam ilişkisini birlikte değerlendirelim.
Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaZulayḫā
- FarsçaZoleykhā
- Türkçe (diğer yazımlar)Zelihan / Zelîhân / Züleyha