Zöhre

Zöhre, Farsça-Arapça zuhra — z-h-r (parlamak, çiçeklenmek) kökünden — çiçek; parlak ışıltılı; Venüs gezegeni anlamlarına gelir. Klasik Pers Arap astrolojisinde al-Zuhra (Venüs) gezegen adı olarak kullanılırdı; gezegenin parlak ışıltısı ve şafak vakti görünmesi Zühre sözcüğünün şiirsel ışıltı çağrışımının temelidir. Anadolu halk edebiyatının klasik aşk romansı Tahir ile Zühre destanının kadın kahramanıdır; bu folk romance Türk-İslam halk anlatı geleneğinin merkez metinlerindendir. Türkçeye Osmanlı klasik divan şiir geleneğiyle Zöhre (yumuşak söyleyişle) yerleşmiştir.

Zöhre, Farsça-Arapça paylaşımlı z-h-r (parlamak, çiçeklenmek; ışıldamak) kökünden gelir. Farsça zuhra ve Arapça al-zahra / al-zuhra iki yakın söyleyişle aynı kökü paylaşır. Aynı kökten al-zahr (çiçekler — azhar çoğul), al-zahra' (ışıltılı, parlak — Hz. Fatıma'nın al-Zahra' lakabı), al-Zuhra (Venüs gezegeni — klasik Arap astrolojisinde sabah yıldızı) gelir. Aynı kökten ayrıca al-mizhariyya (vazo — çiçeklik), Zehra (Türkçeye geçmiş varyant) türetilmiştir türemiştir. Klasik Pers Arap astrolojisinde al-Zuhra (Venüs) yedi gezegen sisteminin parlak ışıltılı dişil figürü olarak kabul edilirdi; sabah vakti doğu ufkunda görünmesi (sabah yıldızı, Çoban-Yıldızı, Çolpan) onu Pers Arap edebi şiir geleneğinde en güzel-en parlak sembolü yaptı. Tahir ile Zühre destanı 17.-19. yüzyıllar arası Anadolu, Kafkasya, Orta Asya Türk halk edebiyatında yaygın olan trajik aşk romansının kadın kahramanının adıdır — Pers-Türk-İslam halk anlatı geleneğinin merkez metinlerinden biridir.