Dürdane

Dürdane, Arapça durr ve Farsça dane sözcüklerinin birleşiminden inci tanesi anlamına gelir. Klasik Pers-Osmanlı divan şiiri geleneğinde dürr (inci) sevgilinin yüzü, dişi, sözü için sıkça kullanılan estetik benzetmedir; dürdane terkibi de eşsiz değerli olanın somut sembolüdür. Mai ve Siyah'tan önce Türk romanının ilk önemli psikolojik karakter çalışmalarından biri olan Sami Paşazade Sezai'nin Sergüzeşt (1888) ve Küçük Şeyler hikâyeleri yanı sıra, doğrudan ad-roman olan Nabizade Nazım'ın Zehra (1896) ve sonraki kuşaktan hikâyeci Reşat Nuri Güntekin'in eserlerinde Dürdane karakteri Anadolu kız imajının taşıyıcısıdır.

Dürdane, iki dilin estetik birleşimidir: Arapça durr ve Farsça dane. Birlikte dur-dane = inci tanesi. Klasik Pers-Osmanlı divan şiir geleneğinde inci tane benzetmeleri sevgilinin yüzünün, dişinin, sözünün ve gözyaşının estetik karşılıklarıdır: dürr-i şehvar (şehinşaha yaraşır inci), dürdane-i nadir (eşsiz inci tane), dürr-i meknun (saklı inci) gibi terkipler standart söyleyişindandır. Mercan (marjan — Rahman 22'de geçen Kur'ani kelime) ile akraba bir estetik kategoride yer alır, ancak dürdane doğrudan Kur'ani kelimelerden değildir — Kur'an'da inci için lu'lu' (Hac 23, Vakı'a 23, İnsan 19) sözcüğü kullanılır.