Melih Cevdet
Neden Birlikte Güzel?
“Sevimli bir zarafeti yücelik-kalitesiyle birleştiren Garip Akımı imzası.”
Melih Cevdet, Türk modern-şiirinin Garip Akımı (I. Yeni) kurucu-üçlüsünden Melih Cevdet Anday (1915-2002) üzerinden Türk edebi-belleğine kazınmış ikilidir. Orhan Veli Kanık ve Oktay Rifat Horozcu ile 1941'de kurduğu Garip hareketi Türk modern-şiir geleneğinin en-belirleyici estetik-kırılmasını oluşturdu. Rahatı Kaçan Ağaç (1946), Telgrafhane (1952), Yanyana (1956) şiir kitapları ve çok-sayıda denemesiyle Türk modern-edebiyatının sürekliliğine katkıda bulundu. İkili klasik-estetik ve modern-edebi tercihi birleştiren ailelerde sürdürülür.
Melih: sevimli, zarif · Cevdet: yücelik, kalite — birlikte 'zarif-yücelik, sevimli-kalite'.
İsimleri Ayrı Ayrı
Ortak Köken
İkilinin iki yarısı, Arapça köklerden gelen iki ayrı kelimedir; modern-Türk-şiirinin Garip akımı edebi-mirasında tek-imza-form'unda yoğunlaşır. Melih, Arapça Mālīḥ (مليح) — m-l-ḥ (tuzlu-olmak, tatlı-olmak; mecazî cazip-olmak) kökünden — "hoş, sevimli, yakışıklı, cazibeli" anlamı taşır. Cevdet ise Arapça Jawdat (جودة) — j-w-d (cömertlik, kalite-yüceliği) kökünden — "iyilik, üstün-kalite, yetkinlik-derecesi" anlamı; aynı kökten cûd (cömertlik), câid (cömert) gelir. İkili bir-araya-geldiğinde cazibeli-bir-yetkinlik-kalitesi anlam-bütününü kurar; modern-Türk-edebiyatının Garip-üçlüsünün-ses'i olarak özel-edebi-yük taşır.
Karakter
Tarihte Bu İkili
Melih Cevdet Anday
1915-2002, İstanbul-AnkaraTürk-modern-edebiyatının çok-yönlü figürü — şair, romancı, oyun-yazarı, gazete-köşe-yazarı; Garip akımının (1941) kurucu-üçlüsünden biri. Galatasaray Lisesi'nde Orhan Veli ve Oktay Rifat ile tanışıp 1941'de Garip manifestosunu birlikte-yayımladılar; bu metin Türk-modern-şiirinin klasik-divan/aruz/heceli kalıplarını kırıp halk-konuşma-dilinin saf-haliyle şiir-yazma anlayışını ilan-etti. Rahatı Kaçan Ağaç (1946), Telgrafhane (1952), Yan Yana (1956) şiir-kitapları Garip-akımının olgunluk-dönemi-yapıtları sayılır. Aylaklar (1965), Gizli Emir (1970) romanları, Mikadonun Çöpleri tiyatro-eseri Türk-edebiyat kanonunda yer-alır. Cumhuriyet gazetesindeki uzun-soluklu köşe-yazıları Türk-aydın-belleğinin ortak-okuma-deneyimi sayılır. Melih Cevdet ad-ikilisi onun-mirasıyla Türk-modern-edebiyat belleğine kazınmıştır.
Yazım Varyantları
Aynı ikili, farklı dönem ve metinlerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- Melih Cevdet
- Mālīḥ Jawdat
- Melih Cevdet Anday
- Melih-Cevdet
- Melih Cevdet Bey
Popülerlik Hikayesi
Melih tek-isim olarak Türkiye'de orta-tier sıralamada konumlanır (peak rank #80-150 bandı), Cumhuriyet-erken-dönem aydın-tercih, günümüzde nadirleşmiş, dusuyor-trendinde. Cevdet tek-isim olarak Tanzimat-Cumhuriyet-erken-dönemi (1880-1950) entelektüel-İslami ailelerin tercih-ettiği seçkin-isim olarak yer-aldı; günümüzde nadirleşmiş. Bileşik Melih Cevdet form'u Türk-modern-edebiyat-aile geleneğinde Melih Cevdet Anday'ın Garip-akımı ve gazete-köşe-yazıları mirasının taşıyıcısı olarak modern-Türk-aydın-edebi ailelerde sembolik-tercih konumunu korur.