Cevdet
Cevdet İsminin Anlamı ve Kökeni
Cevdet, Arapça kökeninden gelir; 'iyilik' ve 'güzellik' olarak yerleşmiştir. Hem ahlaki erdem hem de estetik güzelliği çağrıştıran bu isim, Osmanlı ve Türk kültüründe köklü bir kullanım geleneğine sahiptir.
Arapça Cevdet, j-w-d kökünden türer ve "iyilik, cömertlik, kalite yüceliği, yüksek değer" anlam ailesini taşır. Aynı kökten cud (cömertlik), caid (cömert), icade (yüceltme) ve cüda (üstün kalite) sözcükleri türer. Klasik Osmanlı-Türk İslami söyleyişte Cevdet "yüksek kalite, üstün değer, cömertlik" çağrışımlarını birleştiren onursal bir addır. Türkçeye Osmanlı yoluyla Cevdet biçiminde yerleşti.
Popülerlik
Cevdet, 1966'da #57 ile zirvesine ulaşan 1950-70 Türkiye'sinin klasik Arapça-İslami bir erkek adıdır. Ahmet Cevdet Paşa'nın Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye kurucu mirası ve Melih Cevdet Anday'ın modern şiir sahnesindeki varlığı ismin kolektif kültürel saygınlığını iki ayrı entelektüel alan üzerinden pekiştirdi.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Cud (cömertlik) klasik İslami ahlak söyleyişinin temel kavramlarındandır; Hz. Peygamber'in cömertlik tavsiyesi "Cömertlik, kökü cennette olan bir ağaçtır" hadisiyle ifade edilir. Al-Cevad (Cömert) Allah'ın sıfatlarından biri olarak klasik İslami kelam geleneğinde anılır. Tasavvuf edebiyatında fütüvvet (yiğitlik-mertlik-cömertlik) ve sehavet (cömertlik) kavramları manevi olgunluğun göstergeleri olarak kullanılır; Cevdet adı bu klasik cömertlik-yücelik söyleyişinin onursal yansımasıdır.
Tarihi Figürler
Ahmed Cevdet Paşa
1822-1895, Lofça/İstanbulOsmanlı Tanzimat döneminin en etkili hukukçu, tarihçi ve devlet adamlarından biridir. Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye (1868-1876) — İslam hukukunun modern kodifikasyonu olan Osmanlı medeni hukuk koleksiyonu — başkan olarak onun liderliğinde hazırlandı. Mecelle, İslam dünyasının ilk sistematik medeni hukuk kodu olarak kabul edilir; Türkiye'de 1926 Medeni Kanun'a kadar yürürlükte kaldı ve Arap dünyasında 20. yüzyıl ortasına kadar referans metin olarak kullanıldı. Tarih-i Cevdet (12 cilt, 1853-1884) Osmanlı tarihi için kurucu kaynak eserdir. Maarif Nazırı, Adliye Nazırı ve Şura-yı Devlet reisi olarak Tanzimat reformlarının mimari kuşağının en saygın isimlerinden biri oldu. Kızı Fatma Aliye Hanım (1862-1936) Türk edebiyatının ilk kadın romancısıdır.
Melih Cevdet Anday
1915-2002, İstanbul/AnkaraTürk şair ve yazar. Orhan Veli Kanık ve Oktay Rifat ile birlikte Garip Akımı (I. Yeni) Türk modern şiir hareketinin 1941 kurucu üçlüsünden biridir. Gün Akşamı (1940), Telgrafhane (1952), Yanyana (1956), Çağdaşlık Sorunu gibi eserleriyle Türk modern şiirinin ve denemeciliğinin 20. yüzyıl önde gelen isimlerinden biri oldu. Ad-taşıyıcı olarak Cevdetin modern Türk edebiyat belleğindeki önemli bir katkısı.
Modern Kültürde
Cevdet Şancı
Spor · 1951Türk eski futbolcu (d. 1951). 1970'ler Türk futbolunun tanınan isimlerinden biri; Türk Milli Takımı'nda oynadı.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Jawdat
- FarsçaCevdet
- UrducaJawdat
- KurmancîCewdet
Cevdet ile İkili İsimler
Ünlü İsimdaşlar
Ahmet Cevdet Paşa
Osmanlı döneminin önemli hukukçusu ve tarihçisi olup Mecelle'nin baş mimarıdır.
Cevdet Sunay
Türkiye Cumhuriyeti'nin beşinci Cumhurbaşkanı olarak 1966-1973 yılları arasında görev yapmıştır.
Cevdet Kudret
Türk edebiyatı tarihi alanında önemli eserler kaleme almış tanınmış bir yazardır.
Cevdet Mercan
Türk siyasetçi olarak çeşitli dönemlerde milletvekilliği görevini üstlenmiştir.