Cevdet
Cevdet, Arapçada 'cömertlik; iyilik, üstün nitelik' demektir; adın en bilinen taşıyıcısı Mecelle'yi hazırlayan Ahmed Cevdet Paşa'dır. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #423).
Deneyin
Cevdet İsminin Anlamı ve Kökeni
Cevdet, Arapça kökenli bir erkek adıdır ve 'cömertlik; bir şeyin iyisi, üstün niteliği' anlamına gelir. Sözcük hem insanın eli açıklığını hem de işin ve malın kalitesini anlatır; halk arasında 'iyilik, güzellik' diye de bilinir. Osmanlı ve Türk kültüründe köklü bir kullanım geleneği olan adın tarihteki en bilinen taşıyıcısı, Mecelle'yi hazırlayan Tanzimat devlet adamı ve tarihçi Ahmed Cevdet Paşa'dır. TÜİK kayıtlarında Cevdet ismine ilk olarak 1865 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1966 yılında 57. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 423. sırayla listelenmektedir.
Arapça cevdet, 'iyi olmak, cömert olmak' anlamındaki kökten gelir ve 'iyilik, cömertlik; bir şeyin iyisi, üstün niteliği' demektir. Aynı kökten gelen cud cömertlik, cevad ise 'çok cömert' anlamındadır; el-Cevad, İslam geleneğinde Allah'ın cömertliğini anlatan adlardan biri olarak da anılır. Arapçada 'iyi, kaliteli' anlamındaki ceyyid de aynı ailedendir. Cömertlik ile kalitenin tek sözcükte buluşması, verilenin de verenin de iyisini anlatan bir düşünceye dayanır. Klasik Osmanlı-Türk söyleyişinde Cevdet 'yüksek kalite, üstün değer, cömertlik' çağrışımlarını birleştiren onursal bir addır. Türkçeye Osmanlı yoluyla Cevdet biçiminde yerleşti.
Cevdet ile İsim Çiftleri
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Cevdet İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Cevdet deyince öne çıkan iki özellik:
Zarafet
Zarafet, bu ismin en belirgin yanı. İnce düşünen, kırmadan söyleyen, ayrıntıyı gören bir duruş. Türkçede zarafet dış görünüşten çok tavırla ilgilidir.
Şefkat
Kimsenin sormadığını soran, yükü paylaşan, kırılganı kollayan bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik şefkat. Gösterilerek değil, yapılarak belli olan bir sevgi.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Cevdet, 1966'da #57 ile zirvesine ulaşan 1950-70 Türkiye'sinin klasik Arapça-İslami bir erkek adıdır. Ahmet Cevdet Paşa'nın Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye kurucu mirası ve Melih Cevdet Anday'ın modern şiir sahnesindeki varlığı ismin kolektif kültürel saygınlığını iki ayrı entelektüel alan üzerinden pekiştirdi.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 3.100 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Cevdet adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Cevdet adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Cud (cömertlik) klasik İslami ahlak söyleyişinin temel kavramlarındandır; Hz. Peygamber'in cömertlik tavsiyesi "Cömertlik, kökü cennette olan bir ağaçtır" hadisiyle ifade edilir. El-Cevad (Cömert) Allah'ın sıfatlarından biri olarak klasik İslami kelam geleneğinde anılır. Tasavvuf edebiyatında fütüvvet (yiğitlik-mertlik-cömertlik) ve sehavet (cömertlik) kavramları manevi olgunluğun göstergeleri olarak kullanılır; Cevdet adı bu klasik cömertlik-yücelik söyleyişinin onursal yansımasıdır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Ahmed Cevdet Paşa
1822-1895, Lofça/İstanbulTanzimat döneminin en etkili hukukçu, tarihçi ve devlet adamlarından biri. Başkanlığını yaptığı Mecelle Cemiyeti 1868-1876 arasında Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye'yi hazırladı; İslam hukukunun ilk sistematik medeni kanun derlemesi sayılan bu metin Türkiye'de 1926 Medeni Kanunu'na kadar yürürlükte kaldı. On iki ciltlik Târîh-i Cevdet Osmanlı tarihçiliğinin temel kaynaklarındandır. Beş kez Adliye, üç kez Maarif nazırlığı yaptı; 1868'de kurulan Divân-ı Ahkâm-ı Adliyye'nin başkanlığını üstlendi. Kızı Fatma Aliye (1862-1936) ilk Türk kadın romancısıdır.
Melih Cevdet Anday
1915-2002, Çanakkale / İstanbulTürk şair, romancı ve denemeci. Orhan Veli Kanık ve Oktay Rifat ile birlikte 1941'de yayımladıkları Garip kitabıyla Türk şiirini konuşma diline açan Garip akımının (Birinci Yeni) üç kurucusundan biridir. Rahatı Kaçan Ağaç (1946), Telgrafhane (1952), Yanyana (1956) ve Kolları Bağlı Odysseus (1962) kitaplarıyla şiirini giderek düşünsel bir zemine taşıdı. Çanakkale'de doğdu, ailesi kısa süre sonra İstanbul'a taşındı; 2002'de İstanbul'da öldü. Cevdet onun ikinci adıdır.
Ünlü İsimdaşlar
Ahmet Cevdet Paşa
Osmanlı döneminin önemli hukukçusu ve tarihçisi olup Mecelle'nin baş mimarıdır.
Cevdet Sunay
Türkiye Cumhuriyeti'nin beşinci Cumhurbaşkanı olarak 1966-1973 yılları arasında görev yapmıştır.
Cevdet Kudret
Türk edebiyatı tarihi alanında önemli eserler kaleme almış tanınmış bir yazardır.
Cevdet Mercan
Asi, Paramparça ve Zalim İstanbul gibi dizileri yöneten televizyon yönetmenidir.
Varyantlar
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Cavdat
- FarsçaCevdet
- UrducaCavdat
- KurmancîCewdet