Orhan Veli
Neden Birlikte Güzel?
“Şiiri konuşma diline indiren şairin adıdır.”
Orhan, Türkçe bir addır ve han unvanıyla kurulan adlardandır; Veli ise Arapça 'dost, koruyan; ermiş' demektir. Bileşik, Orhan Veli Kanık'ın adıdır: 1941'de Garip ile şiirden ölçüyü ve uyağı çıkarıp gündelik konuşmayı şiire soktu ve otuz altı yaşında öldü.
Orhan: han lık, hükümdar soylu · Veli: dost, koruyucu — birlikte 'soylu dost, hükümdar ruhlu'.
İsim Uyumu
UyumluOrhan Veli birlikte güzel duruyor; kulağa tanıdık geliyor.
Ses akışı, ritim, anlam ve aşinalığa göre hesaplanır.
Başka bir eşleşme mi merak ediyorsunuz? İsim Uyum Testi ile iki ismi karşılaştırın.
İsimleri Ayrı Ayrı
Ortak Köken
Orhan, Türkçedir; Osmanlı'nın ikinci padişahı Orhan Gazi'nin de adıdır. Veli ise Arapça v-l-y kökünden gelir; velayet ve evliya sözcükleri de aynı köktendir.
Karakter
Tarihte Bu İkili
Orhan Veli Kanık
1914-1950, Beykoz İstanbulTürk modern şiirinin 20. yüzyıl ilk yarısının en belirleyici sesi, Garip akımının kurucu üçlüsünün baş temsilcisi. Asıl adı Mehmet Orhan Veli Kanık'tır; babası bestekâr müzisyen Mehmet Veli Kanık (Riyaset-i Cumhur Filarmoni Orkestrası şefi) onun ad soyad tercihinin de kaynağıdır. Galatasaray Lisesi'nde Oktay Rifat ile tanıştı, daha sonra Melih Cevdet Anday ile birlikte 1941'de Garip manifestosunu yayımladılar — bu metin Türk şiirinin klasik divan/aruz/heceli kalıplarını kırıp gündelik konuşma dilinin saf haliyle şiir yazma projesini ilan etti. Vazgeçemediğim (1945), Destan Gibi (1946), Yenisi (1947), Karşı (1949) şiir kitapları ve sonrasında Yapı Kredi tarafından toplu basılan Bütün Şiirleri Türk modern şiir kanonunun temel eserleri sayılır. Anlatamıyorum, İstanbul'u Dinliyorum, Anlamasalar da, Bedava gibi şiirleri günümüz Türkçesinin ezbere okunan parçalarıdır. 1950'de bir hafriyat çukuruna düşüp komaya girdikten sonra 35 yaşında erken vefat etti; bu erken ölüm Türk modern şiir belleğindeki kült figür konumunu pekiştirdi.
Edebiyatta Bu İkili
Garip
Orhan Veli Kanık · Oktay Rifat · Melih Cevdet Anday · 1941Türk modern şiirinin manifesto niteliğinde olan ortak şiir kitabı; üç genç şairin Galatasaray Lisesi Ankara entelektüel çevresinde olgunlaşan yenilikçi anlayışını kamuoyuna duyurdu. Orhan Veli'nin önsözü, klasik divan/aruz/heceli kalıpların Türkçenin doğal konuşma dilini ezdiğini, gerçek şiirin gündelik yaşamın içinden çıkması gerektiğini ilan eder. Anlatamıyorum, Kitabe-i Seng-i Mezar, Sere Serpe gibi şiirler bu manifestonun en anılan örnekleridir. Garip hareketi 1950'lerde Türk şiirini ikinci büyük yenilenmeye (İkinci Yeni) hazırlayan zemin çalışmasıdır. Orhan Veli ad ikilisi bu kitap aracılığıyla Türk modern edebiyat kanonuna kalıcı imzasını attı.
Vazgeçemediğim
Orhan Veli Kanık · 1945Orhan Veli'nin tek yazarlı ilk müstakil şiir kitabı; 26 şiirden oluşur. Garip manifestosunun bireysel uygulaması olarak konuşma dilinin şiirsel imkânlarını sınamayı sürdürür; Anlamasalar da, Eskiler Alıyorum, Bedava, Beni bu güzel havalar mahvetti gibi günümüz okurunun ezbere bildiği şiirler bu kitapta yer alır. Eserin kalıcı değeri, Türkçenin şiirsel imkânlarının halk konuşma diline yaslanarak da yüksek estetik üretimde bulunabileceğini gösteren kanıt niteliği taşımasıdır.
Yazım Varyantları
Aynı ikili, farklı dönem ve metinlerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- Orhan Veli
- Mehmet Orhan Veli
- Orhan Veli Kanık
- Orhan V.
- Yaklaşık her 230.000 kişiden biri
- Çok nadir — 500 kişiden az
Popülerlik Hikayesi
Bileşik, şairin adıyla anıldığı için iki parçası ayrılmadan verilir.