Basri ismi “Basralı; bir okumaya göre 'görmeyle ilgili, basiretli'” anlamına gelir. Kur'an-ı Kerim'de Necm Suresi'nde geçen bir isimdir.
Deneyin
Basri İsminin Anlamı ve Kökeni
Basri, Arapça kökenli bir erkek adıdır ve "Basralı" anlamına gelir; Irak'taki Basra kentine bağlılığı anlatır. Ad en çok tabiin kuşağının büyük âlimi ve zahidi Hasan-ı Basri (642-728) ile özdeşleşmiştir: Medine'de doğan Hasan, ömrünü Basra'da geçirdiği için bu lakapla anılmış, tasavvuf geleneğinin ilk halkalarından sayılmıştır. TDK ise adı "görme ile ilgili olan" diye açıklar; bu okuma, Allah'ın "her şeyi gören" anlamındaki el-Basir ismiyle aynı köke bağlanır. TÜİK kayıtlarında Basri ismine ilk olarak 1860 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1860 yılında 101. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 435. sırayla listelenmektedir.
Arapça "basri" iki yoldan okunur. Ad sözlüklerine göre asıl anlamı "Basralı"dır: Hz. Ömer döneminde ordugâh olarak kurulan ve kısa sürede erken İslam'ın büyük ilim merkezlerinden biri olan Basra'ya nispet eder. TDK ise sözcüğü "basar" (görme, basiret) kökünden "görme ile ilgili" diye açıklar; Allah'ın güzel isimlerinden "el-Basir" (Her Şeyi Gören) ve "basiret" (iç görü, sağduyu) de bu köktendir. Basra'da yaşayan büyük veli Hasan-ı Basri (642-728) bu adın iki anlamını da birleştirir.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Basri İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Basri deyince öne çıkan iki özellik:
Bilgelik
İsmin ilk akla getirdiği şey bilgelik: soğukkanlı, meraklı ve öğrenmeye açık bir zihin. Çevresindekilerin akıl danışmak için gittiği kişiyi tarif eder.
Aydınlık
Bu isim aydınlık bir karakterle anılır: güler yüzlü, umutlu, karanlığı büyütmeyen biri. Aydınlık burada şımarıklık değil, iyi niyetin görünen hâlidir.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Basri kayıtlarda ilk kez 1860'ta, 101. sırada görünür; bu tek kayıttan sonra on iki yıl görünmez ve 1872'de 134. sırada geri döner. Yüzyıl dönümünde 200. sıra çevresine indi (1900'de 201. sıra), 1921'de 174. sırayla küçük bir canlanma yaşadı. 1950'lerden sonra yavaş ama kesintisiz bir düşüş başladı: 1950'de 239., 1970'te 321., 2000'de 498. sıradaydı ve 2015'te 513. sırayla dibi gördü. Son on yılda hafifçe toparlandı; 2025'te 435. sırada.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 10.000 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Basri adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Basri adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: el-Basir / el-basira İslami teoloji tasavvuf geleneğinin merkez kavramlarındandır. el-Basir Allah'ın esma'-i hüsnasından Her-Şeyi-Gören; el-basira (manevi iç-görü) Sufi pedagojisinin temel kazanımı. Hasan-ı Basri'nin (642-728) klasik tasavvuf ahlak zühd geleneğindeki kurucu rolü adın manevi mirasının merkezini oluşturur. Türk-İslam ailelerinde Basri adı koymak, çocuğa hem Allah'ın el-Basir esma'sına nisbet, hem de Hasan-ı Basri'nin manevi basiret zühd mirasını yakıştırma anlamı taşır.
Kur'an-ı Kerim'de: Necm Suresi, 17. Ayet
Göz, ne kaydı ne de sınırı aştı. Andolsun ki o, Rabbinin en büyük âyetlerinden bir kısmını gördü.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Hasan-ı Basri (el-Hasan el-Basri)
642-728, Medine / BasraTâbiîn kuşağının en büyük âlim ve zâhidlerinden. Medine'de doğdu; annesi Hz. Peygamber'in eşi Ümmü Seleme'nin âzatlısıydı. Hz. Ali'nin hilâfetinden sonra Basra'ya gitti ve ömrünü orada tamamladı — Basrî nisbesi ve Türkçedeki Basri adı buradan gelir. Yetmişi Bedir gazisi olmak üzere yüz yirmi kadar sahâbî ile görüştü. Basra'daki ders halkası klasik zühd ve ahlâk geleneğini besledi; Mu'tezile'nin kurucusu Vâsıl b. Atâ da bu halkadan çıktı.
Edebiyatta ve Folklorda
Kur'an-ı Kerim — Şura 11
Şura 11: "Gökleri ve yeri yaratandır; size kendinizden eşler ve hayvanlardan da eşler yarattı; sizi orada çoğaltıyor. Hiçbir şey O'nun benzeri değildir; O İşitendir, Görendir." el-Basir sıfatının Kur'ani kullanımının merkez metinlerinden biridir; aynı zamanda Allah'ın teşbih tenzih dengesinin (yaratıklara benzemekten tenzih + İşiten-Gören sıfatları) klasik İslami teoloji formülünü de içerir.
Ünlü İsimdaşlar
Hasan-ı Basrî
Klasik İslamî zühd ve ahlâk geleneğinin kurucu adlarından (642-728); Medine'de doğdu, Hz. Ali'nin hilâfetinden sonra Basra'ya geçip ömrünü orada tamamladı — Basrî nisbesi buradan gelir ve Türkçedeki Basri adı bu nisbeden türemiştir. Ümmü Seleme ve Enes b. Mâlik başta olmak üzere yüzü aşkın sahâbîyi gördü. Basra'daki ders halkasından hem Sünnî tasavvuf hem de Mu'tezile kelâmı beslendi; Mu'tezile'nin kurucusu Vâsıl b. Atâ onun öğrencisiydi.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaBasri
- FarsçaBasri
- UrducaBasri
- BoşnakçaBasri