Basri

Basri, Arapça basri — el-basar (görme, görüş) sözcüğüne -i nisbet ekiyle türetilmiş — görme ile ilgili, basiret sahibi anlamına gelir. el-Basir Allah'ın esma'-i hüsnasından Her-Şeyi-Gören; Şura 42:11 Ve-Hüve es-Sami'u el-Basir (O İşitendir, Görendir) gibi pek çok ayette geçen Allah sıfatlarındandır. Aynı zamanda Basra şehrinin nisbet formu olarak kullanılır. Hasan-ı Basri (642-728) büyük Tabii-velisi, klasik İslami tasavvuf ahlak geleneğinin kurucu figürlerinden biri olarak bu adın manevi mirasının merkezindedir.

Arapça basri, iki ayrı kök anlam taşır: (1) el-basar ("görme, görüş, basiret"; b-s-r kökünden) sözcüğüne -i nisbet ekiyle türetilmiş — görme ile ilgili, basiret sahibi; (2) Basra şehrinin (Irak'ta önemli erken İslami bilim tasavvuf merkezi) nisbet formu — Basra'lı. Aynı kök ailesinden el-basar (görme, göz), el-Basir (Allah'ın esma'-i hüsnasından — Her-Şeyi-Gören), el-basira (basiret, manevi iç görü) gelir. Aynı kökten ayrıca et-tabsir (basiret verme, anlatış), el-istibsar (görüş arama, idrak kazanma) türetilmiştir türemiştir. el-Basir sıfatı Kur'an'da pek çok yerde geçer: Şura 11 (Ve-Hüve es-Sami'u el-Basir), İsra 17:1 (Innahu Hüve es-Sami'u el-Basir), Hac 22:75. es-Sami' ve el-Basir ikilisi Allah'ın İşiten-Gören niteliğini ifade eden klasik İslami kelam formülüdür. el-basira (manevi iç-görü) Sufi pedagojisinin temel kavramlarındandır; ahl el-basira (basiret ehli) tasavvuf alimleri için kullanılan onursal sıfat kategorisidir. Hasan-ı Basri (642-728) Basra'lı büyük Tabii-velisi olarak hem basar/basira (manevi görüş) hem de Basra şehrinin manevi mirasını bir isimde birleştiren simge figürdür.