Beyazıt
Beyazıt, Arapça Ebu Yezid ('Yezid'in babası') adının kısalmış biçimidir; mutasavvıf Bayezid-i Bistami ve iki Osmanlı padişahı bu adı taşır. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #382).
Deneyin
Beyazıt İsminin Anlamı ve Kökeni
Beyazıt, Arapça Ebu Yezid ('Yezid'in babası') adının kısalmış Türkçe biçimidir. Adı yayan, 9. yüzyılda Horasan'da yaşamış mutasavvıf Bayezid-i Bistami'dir (öl. 874); manevi coşku ve Allah'ta yok olma (fena) anlayışını düşüncesinin merkezine koyan Bistami, sonraki yüzyıllarda pek çok menkıbeye konu oldu. Osmanlı tarihinde iki padişah bu adı taşır: Yıldırım Bayezid (1389-1402) ve II. Bayezid (1481-1512). TÜİK kayıtlarında Beyazıt ismine ilk olarak 1881 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1881 yılında 169. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 382. sırayla listelenmektedir.
Beyazıt, Arapça Ebu Yezid künyesinden gelir. Künye, Arap ad geleneğinde 'babası' anlamındaki ebu sözcüğüyle bir çocuğun adını birleştiren saygı adıdır (Ebu Bekir, Ebu Talib gibi); Yezid ise 'artan, çoğalan' anlamında eski bir Arap erkek adıdır. Bayezid biçimi, Horasanlı mutasavvıf Ebu Yezid el-Bistami'nin adının kısalmasıyla doğdu; Türkçede Bayezid, Bayezit ve Beyazıt yazımları yerleşti. Türk Dil Kurumu adı çeşitli dönemlerde yaşamış Osmanlı şehzadelerinin ortak adı olarak da anar. Osmanlı tarihinde Yıldırım Bayezid (1389-1402, Ankara Savaşı'nda Timur'a yenilen padişah), II. Bayezid (1481-1512, Veli diye anılan padişah) ve I. Mehmed ile II. Murad devirlerinde görev yapmış bir vezir bu adı taşır. İstanbul'daki Beyazıt Camii ve çevresindeki semt de adını II. Bayezid'den alır.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 11 Ekim – 7 Kasım
Beyazıt İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Bir adın insanı belirlediğini söyleyemeyiz; ama adların taşıdığı çağrışımlar kültürel olarak paylaşılır ve gerçektir. Arapça kökenli Beyazıt isminde öne çıkan iki özellik:
Asalet
Asalet, bu ismin taşıdığı temel nitelik. Varlığıyla fark edilen, girdiği ortamın havasını değiştiren, kendini kanıtlama telaşı olmayan bir duruş. Türkçede asalet soydan çok duruşla ölçülür.
Aydınlık
İyi haberi paylaşmayı seven, kendi keyfini çevresine de bulaştıran, kötü günde bile bir kapı aralık bırakan bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik aydınlık. Neşe kadar, umudu diri tutmak da bu niteliğin parçası.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Beyazıt 1881'de 169. sırayla kayıtlara girdi; bu, adın bugüne kadarki en yüksek sırasıdır. 20. yüzyıl boyunca yavaş ama sürekli geriledi: 1907'de 203., 1935'te 306., 1962'de 467. sıradaydı ve 1970'lerden 2000'lerin başına kadar 490 ile 525. sıralar arasında kaldı. 2010'larda yeniden yükseldi; 2015'te 358. sıraya çıktı, son yıllarda 380 ile 420. sıralar arasında dengelendi. 2025'te 382. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 30.000 kişiden biri
- Nadir
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Beyazıt adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Beyazıt adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Ebu Yezid künyesi, Arap ad geleneğinde 'babası' anlamındaki ebu sözcüğüyle kurulan saygı adlarının örneklerindendir. Adın tarihteki en bilinen taşıyıcısı tasavvuf piri Bayezid-i Bistami'dir (804-874); Sübhani ma azame şani ("Şanım ne yücedir!") gibi coşkun sözleri, yani şathiyeleri, klasik tasavvuf edebiyatının merkezindedir. Mevlana'nın Mesnevi'sinde ve Feridüddin Attar'ın Tezkiretü'l-Evliya'sında bu pirin makamı ayrıntılı işlenir.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Sultan I. Bayezid (Yıldırım Bayezid)
saltanat 1389-1402, Osmanlı padişahıHızlı sefer yeteneğiyle "Yıldırım" lakabını alan Osmanlı padişahıdır; Niğbolu'da Haçlı ordusunu yenmiş, ancak Ankara Savaşı'nda Timur'a esir düşmüştür.
Sultan II. Bayezid (Veli)
saltanat 1481-1512, Osmanlı padişahıFatih'in oğlu Osmanlı padişahıdır; sakin ve dindar kişiliğiyle "Velî" unvanıyla anılır, saltanatında ülkeyi imar ve istikrarla yönetmiştir.
Bayezid-i Bistami (Ebu Yezid Tayfur bin İsa el-Bistami)
öl. 874, klasik Sünni tasavvuf piriKlasik tasavvufun öncü isimlerindendir; coşkun hâli ve cezbeli sözleriyle, tasavvuf tarihinin en çok anılan ilk dönem velilerinden sayılır.
Ünlü İsimdaşlar
Sultan I. Bayezid (Yıldırım Bayezid)
Osmanlı padişahıdır (saltanatı 1389-1402). Hızlı seferleri nedeniyle Yıldırım lakabıyla anıldı; 1396'da Niğbolu Savaşı'nı kazandı, 1402 Ankara Savaşı'nda Timur'a yenildi.
Sultan II. Bayezid (Veli)
Osmanlı padişahıdır (saltanatı 1481-1512). Sakin ve dindar kişiliği nedeniyle Veli diye anıldı; İstanbul'daki Beyazıt Camii ve külliyesini (1501-1505) yaptırdı.
Bayezid-i Bistami (Tayfur bin İsa)
Horasan'ın Bistam kasabasından mutasavvıftır (öl. 874). Tasavvufun ilk dönem büyüklerinden sayılır; coşkun sözleriyle sonraki yüzyıllarda pek çok menkıbeye konu oldu.
Varyantlar
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaEbu Yezid (أبو يزيد)
- FarsçaBayezid (بایزید)
- İngilizce/AvrupaBayezid / Bajazet
- Türkçe (diğer yazımlar)Bayezid / Bayezit / Beyazıt