Binnaz

Binnaz, Türkçe-Farsça karma compound: Türkçe bin (sayı: 1000; mecazen çok, sayısız) ve Farsça nāz (naz, eda, nazlı-tavır) sözcüklerinin birleşiminden çok-nazlı, sayısız-naz-eden zarif sevgili anlamlarına gelir. Klasik Pers-Osmanlı divan şiir geleneğinin merkez kavramlarından nāz sevgilinin estetize-edilmiş tavır-niteliğidir; Binnaz bu sözcüğü Türkçe bin ile pekiştiren modern Türkçü-Pers karma türetimidir. Nāz kökenli kız adlarının (Gülnaz, Nazlı, Nazenin, Binnaz) ailesinden bir üyedir. Türk-İslam dindar-edebî Anadolu ailelerinin sevdiği klasik kız adıdır; 171 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #423 sıradadır.

Binnaz, iki dilin karma compound birleşimidir: Türkçe bin (Eski Türkçe — "sayı: 1000; mecazen çok, sayısız, sınırsız"; aynı kökten binlik, binerce, binliğe-ulaşan) ve Farsça nāz (نَاز — "naz, eda, koketri; nazenin-tavır; gönül-kırmadan-uzaklaşma"). Birlikte bin-naz = çok-nazlı, sayısız-naz-eden, bir-değil-bin-nazı olan. Bu Türkçe-sıfat + Pers-isim compound formülü Türkçü-Pers karma kız-adı türetimlerinin örneklerindendir. Nāz unsuru klasik Pers-Osmanlı divan şiir geleneğinin merkez kavramlarındandır; sevgilinin estetize-edilmiş tavır-niteliği olarak nāz-niyāz (sevgilinin-nazı, sevenin-yalvarışı) dialektiğinin temel söz-imgesidir. Bin-naz terkibi sevgilinin nazının çokluğunu/sınırsızlığını ifade eden poetik bir mübalağadır. Aynı nāz unsurundan Gülnaz (gül-naz), Nazlı, Nazenin (nazlı-incelik), Nazdar (naz-sahibi), Bibinaz (bibi-naz) gibi kız adları türetilmiştir. Türkçe ad olarak Binnaz özellikle 19. yüzyıl Osmanlı saray-edebî ve eğitimli orta-tabaka kız-adlandırma katmanında yer aldı.