Samiye

Samiye, Arapça sāmiya (سامية) — s-m-w (yüksek-olmak; yükselmek; üstün-olmak) kökünün etken sıfat-fiil dişil formu — yüksek, yüce, manevî-yükseklik niteliği taşıyan kadın anlamına gelir. Eril karşılığı sāmī (yüksek, üstün). Aynı kökten al-samā' (gök, sema), al-samāwāt (gökler — Kur'an'da çok geçen kozmolojik kategori), al-ism (isim — s-m-w kökünden, yüksek-konum-veren-işaretleyici), al-ismā' (yüceltme), Esmâ (isimler; Asmā' — bk. Esme maddesi), İsmail (Hz. İsmail — Allah-işitti anlamında ama farklı kök tartışmalı). Türk-İslam dindar-edebî Anadolu ailelerinin sevdiği klasik kız adıdır; 165 yıllık TÜİK derinliğiyle 2024'te #422 sıradadır.

Arapça sāmiya (سامية), s-m-w ("yüksek-olmak; yükselmek; üstün-olmak; gök-vechinde olmak") kökünün etken sıfat-fiil dişil formudur — yüksek, yüce, manevî-yükseklik niteliği taşıyan kadın. Eril karşılığı sāmī (yüksek, üstün). Aynı kök-ailesi İslamî kozmoloji-isimlendirme söz-dağarcığının merkezindedir: al-samā' (gök, sema; Khalaqa al-samāwāti wa al-arḍ — Allah gökleri ve yeri yarattı, Kur'an'ın açılış-yaratılış formülü), al-samāwāt (gökler — çoğul; al-samāwātu wa al-arḍ — gök ve yer ikilisi), al-ism (isim, ad — s-m-w kökünden, yüksek-konum-işaretleyici anlamında); al-asmā' (isimler; bk. Esme / Esma maddesi); al-asmā' al-ḥusnā (Allah'ın en güzel isimleri — A'râf 180); al-ismā' (yüceltme); al-Mutasāmī (Yücelmiş-Olan); al-istisma' (yüceltme-talebi). al-Sāmī / al-Sāmiya sıfatı klasik İslamî kelâm-tasavvuf geleneğinde yüce-makamlı kişilerin onursal-niteliklerinden olarak kullanılır; al-Sāmī al-Maqām (yüksek-makamlı) terkibi klasik onursal-sıfat-kategorisinin parçasıdır. Klasik Pers-Osmanlı edebî-jargonunda Sâmî (yüksek-yiğit) ve Sâmiye (yüksek-kız) terkipleri eğitimli aristokrat-saray kız-erkek-adlandırma kategorisinde yer aldı.