Çeşminaz

Çeşmnaz, Farsça "çeşm" (göz) ve "naz" (zarafet) sözcüklerinin birleşiminden oluşan bir kız adıdır; "nazlı göz, zarif bakışlı" anlamına gelir. Klasik divan şiirinde "çeşm" sevgilinin gözünün adıdır; "çeşm-i mest" (mest göz), "çeşm-i siyah" (siyah göz) gibi tabirler Hafız ve Fuzuli divanlarında sıkça geçer. TÜİK kayıtlarında Çeşmnaz ismine ilk olarak 1874 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1882 yılında 180. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2016 yılı verilerinde 526. sırayla listelenmektedir.

Farsça "naz" (işve, eda), klasik divan şiirinde sevgilinin cilvesini anlatan temel sözcüktür; "nazenin" (narin, nazlı) ve karşıtı "niyaz" (yalvarış) ile aynı kavram ailesindendir. Birinci öge Farsça "çeşm" (göz) olup "nazlı bakışlı, süzgün gözlü" anlamını verir.