Ceyda, Arapçada uzun ve güzel boyunlu, zarif duruşlu kadın demektir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #344).
Deneyin
Ceyda İsminin Anlamı ve Kökeni
Ceyda, Arapça kökenli bir kız adıdır ve 'uzun ve güzel boyunlu' kadın anlamına gelir; zarif duruşu, alımlı endamı anlatır. Ad, 'güzel boyunlu' anlamındaki ecyed sıfatının dişil biçimidir. Uzun ve ince boyun, klasik Arap şiirinde kadın güzelliğinin en sık övülen özelliklerindendir. İslam öncesi Arap destanlarında Ceyda bint Zahir, erkekler gibi savaşan ve sevgilisi Halid ile birlikte aslan avlayan cesur bir kadın olarak anlatılır. TÜİK kayıtlarında Ceyda ismine ilk olarak 1934 yılında rastlanmaktadır. İsim, 2003 yılında 76. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 344. sırayla listelenmektedir.
Ceyda, Arapçada 'uzun ve güzel boyunlu' anlamındaki ecyed sıfatının dişil biçimidir; sıfat, boyun anlamına gelen cid sözcüğüyle aynı köktendir. Ad, 'iyi, güzel' anlamındaki cevdet ve tecvit sözcükleriyle ses bakımından benzese de onlarla akraba değildir; Ceyda'nın anlattığı güzellik doğrudan boyna, duruşa ve endama ilişkindir. İslam öncesi Arap şiirinde uzun, ince boyun sevgilinin en çok övülen özelliklerindendi. Aynı dönemin destanlarında Ceyda bint Zahir, erkekler gibi savaşan ve sevgilisi Halid ile aslan avına çıkan bir kadın kahramandır; ad böylece zarafetle cesareti bir arada taşır. Türkiye'de 1970'lerden itibaren kentli ailelerin sevdiği adlardan biri oldu ve 2003'te 76. sıraya kadar yükseldi.
Bu ay çok bakılan kız isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Ceyda İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Ceyda deyince öne çıkan iki özellik:
Zarafet
İsmin ilk akla getirdiği şey zarafet — sessiz ama fark edilen, güzelliği gösterişte değil oranda arayan bir tavır.
Doğa Sevgisi
Bu isim doğayla kurulan bir bağla anılır: özgür, sade, kalabalıktan çok kırı ve denizi seven bir tavır. Türkçede doğadan alınan adlar en eski ve en sevilen katmandır.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Ceyda, 1934'ten bu yana TÜİK kayıtlarında görülen ancak 1970'lere kadar 350-530. sıralarda seyrek kullanılan Arapça kökenli klasik bir kadın ismiydi. 1970'lerden sonra kentli ailelerde yaygınlaşmaya başladı ve 1986'da 173. sıraya çıktı. 1999'da ilk 100'e girdi (89.), 2003'te 76. sırayla kendi zirvesine ulaştı ve 1999-2007 arasında ilk 100 içinde kaldı; ilk 50'ye ise hiç girmedi. 2008'den sonra geri çekilmeye başladı, 2015'ten sonra bu düşüş hızlandı ve ad 2025'te 344. sıraya geldi. İslam öncesi Arap şiirinin uzun ve güzel boyun övgüsünü taşıyan ceyda sıfatının modern Türkçedeki nadir izlerinden biridir.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 2.800 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Ceyda adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Ceyda adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Edebiyatta ve Folklorda
İslam öncesi Arap şiirinde ceyda güzellik sıfatı
İslam öncesi Muallakat (Kâbe'ye asıldığı rivayet edilen yedi büyük şiir) geleneğinde uzun ve ince boyun, sevgili tasvirinin en çok övülen güzelliklerindendir. 6. yüzyıl şairi İmrülkays'ın Muallaka'sında sevgilinin boynu ak bir ceylanın boynuna benzetilir. Ceyda (uzun ve güzel boyunlu) sıfatı bu güzellik idealini anlatan sözcüklerdendir. Bu şiir geleneği İslam sonrası klasik Arap şiirini (Ebu Nüvas, Mütenebbi) ve onun üzerinden Fars-Türk divan edebiyatının kadın güzelliği tasvirini besledi. Türkçede Ceyda özel adı bu kadim Arap edebi geleneğinin dolaylı bir yankısıdır.
Modern Kültürde
Ceyda Düvenci
Oyuncu · 1977Türk televizyon ve sinema oyuncularından (d. 1977). Binbir Gece (2006-2009) dizisindeki Bennu Ataman ve Umutsuz Ev Kadınları (2011-2014) dizisindeki Elif Uzun rolleriyle 2000'ler-2010'lar Türk dizi kültüründe tanınırlık kazandı.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)جيداء
- FarsçaCeyda
- UrducaCayda