Cezmi
Cezmi İsminin Anlamı ve Kökeni
Cezmi, Arapça cezm (kararlılık, kesin azim) kökünden gelen ve "kararlı, azimli, sözünde duran" anlamlarını taşıyan klasik bir erkek adıdır. Türk edebiyatında en bilinen taşıyıcısı, Namık Kemal'in 1880'de yayımlanan Cezmi — Türk edebiyatının ilk tarihi romanı, 16. yüzyıl Osmanlı-İran savaşları döneminde geçen vatansever romanın kahramanıdır. Cumhuriyet sonrası özellikle eğitimli kuşağın sevdiği klasik erkek adlarındandır.
Aynı kök ailesinden el-cezm (kararlılık), el-cazm (kesin karar), el-cazim (kararlı), el-cezima (kesin azim) sözcükleri türer. Adın taşıdığı edebi mirasın kaynağı Namık Kemal'in Cezmi (1880) romanı — Tanzimat dönemi Türk edebiyatının ilk tarihi romanı olarak Türk modern roman geleneğinin kurucu eserlerindendir.
Popülerlik
Cezmi, 1920'den itibaren TÜİK kayıtlarında Anadolu ulema medrese ailelerinin sevdiği klasik erkek adı şeklinde görünür. 20. yüzyıl boyunca ve Türk-İslam ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2024'te #449 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: el-cezm (kararlılık) kavramı klasik İslami ahlak söyleyişte azm (azim) ile yakın akrabadır; Al-i İmran 3:159 fa-iza azamte fa-tevekkel ala'llah (Bir işe karar verdiğinde Allah'a tevekkül et) ayeti kararlılık kavramının Kur'ani bağlamını oluşturur. Klasik fıkıh söyleyişte el-cezm (kesin karar) niyet-irade kavramının anahtar kavramıdir.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaJazmī
- FarsçaJazmī
- UrducaJazmi
- BoşnakçaDzemzi
Ünlü İsimdaşlar
Cezmî (Namık Kemal romanı)
Klasik Tanzimat edebiyatının öne çıkan tarihsel roman kavram; Namık Kemal'in (1840-1888) *Cezmî* romanı (1880) klasik Tanzimat edebî geleneğinin söz imgelerinden. Roman 16. yüzyıl Osmanlı Safevî savaşları kavramıdır.