Cezayir

Cezayir, Arapça al-Jazā'ir (الجزائر) — al-jazīrah ("ada, klasik halk-Arap söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") söz-unsurunun çoğul-yan-form söz-yapısının söz-imgesi al-Jazā'ir — adalar, klasik halk-Arap-Mağrib söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Adalar manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-jazīrah (ada; klasik halk-Mezopotamya-Cezîre yan-bağlamı yan-bağlanır), Jazīrat al-'Arab (Arap-yarımadası söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır), al-Jazā'irī (Cezayir'li yan-form söz-yapısı), al-Jazīrah al-Khaḍrā' (Yeşil-Ada söz-merkezi söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-Mağrib-Arap söz-örgüsünde al-Jazā'ir — Mağrib-Mağrib-i Aksâ söz-merkezi yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Bayt-i Jazā'ir — Cezayir şehri (Cezayir'in başkenti, klasik halk-Osmanlı Cezâyir-i Garb 1525-1830 söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), klasik halk-Barbaros Hayrettin Paşa (1478-1546) — Cezayir-Beylerbeyi-yan-bağlamlı klasik halk-Osmanlı-deniz söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (bk. Hayreddin maddesi yan-form söz-örgüsü). 105 yıllık TÜİK tarihiyle 2024'te #442 sıradadır.

Arapça al-Jazā'ir (الجزائر), al-jazīrah ("ada; klasik halk-Arap söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde j-z-r kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-jazīrah — ada, al-jazr — gel-git-yan-yapı, al-jazzār — kasap, al-Jazā'ir — adalar, Jazīrat al-'Arab — Arap-yarımadası, al-Jazīrah al-Khaḍrā' — Yeşil-Ada/Algeciras yan-örgüsü") söz-unsurunun çoğul-yan-form söz-yapısının söz-imgesi al-Jazā'ir — adalar, klasik halk-Arap-Mağrib söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Adalar manasında nitelendirir. Klasik halk-Mağrib-Arap söz-örgüsünde al-Jazā'ir — Mağrib-Mağrib-i Aksâ söz-merkezi yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Bayt-i Jazā'ir — Cezayir şehri (Cezayir'in başkenti, klasik halk-Osmanlı Cezâyir-i Garb 1525-1830 söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; klasik halk-Berberî-Türkmen yan-bağlamlı söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). *Tarihsel-Osmanlı yan-bağlamı klasik halk-Cezâyir-i Garb söz-örgüsünün söz-merkezindeki Barbaros Hayrettin Paşa**: Barbaros Hayrettin Paşa (Hızır Reis 1478-1546; klasik halk-Osmanlı-deniz söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; bk. Hayreddin maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Khayr al-Dīn yan-bağlamı; 1538 Preveze-Deniz-Savaşı söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), Oruç Reis (Barbaros'un ağabeyi yan-bağlanır), Salih Reis (Barbaros'un yeğeni; Cezayir Beylerbeyi yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Turgut Reis (1485-1565; klasik halk-Osmanlı-deniz söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi) klasik halk-Osmanlı-Mağrib söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır. 'Abd al-Qādir al-Jazā'irī (1808-1883; klasik halk-Cezayir-direniş söz-merkezi söz-imgesi; klasik halk-Sufi-Şâẕilîye söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır) klasik halk-19. yüzyıl Cezayir-direnişi söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle al-Jazā'ir / Cezâyir / Cezayir* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Yörük-Türkmen-yan-bağlamlı muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik unisex ad oldu.