Cihan, Farsçada dünya, evren demektir. Türkiye'de en çok tercih edilen isimlerden biridir (TÜİK 2025: #27).
Deneyin
Cihan İsminin Anlamı ve Kökeni
Cihan, Farsça kökenli "dünya, evren, kâinat" anlamlarına gelen üniseks bir addır. Klasik Fars-Türk divan edebiyatının en yüklü sözcüklerinden biri olup Osmanlı padişahlarının cihan şümul (dünyayı kuşatan) unvanlarında sık kullanıldı. Babür Hindistanı'nın efsanevi hükümdarı Şah Cihan (Taç Mahal'in banisi) bu adı taşır. Türkçenin en köklü klasik isimlerindendir. TÜİK kayıtlarında Cihan ismine ilk olarak 1864 yılında rastlanmaktadır. İsim, en güncel veri olan 2025 yılında 27. sırayla kendi zirvesindedir.
Farsça cihan, Orta Farsça (Pehlevice) gehan biçiminden gelir; bu biçim Avesta dilinde 'yaşanan dünya, maddi evren' anlamındaki bir sözcüğe dayanır ve "yaşam dolu olan dünya, var olan her şey" anlamına gelir. Aynı sözcüğün bir başka söylenişi olan keyhan da 'evren' demektir; Kayhan adı buradan gelir. Türkçe edebi dilde cihan, 11. yüzyıldan itibaren akraba İrani biçim ajun'un yerini aldı. Farsçanın en ağırlıklı kelimelerinden biri olarak Osmanlı Türkçesine cihan biçiminde geçti; cihangir (cihan tutan, dünya fatihi), cihanşümul (cihan kapsayan), cihanbeyliği (evrensellik) gibi bileşiklerin kökünü oluşturdu. Osmanlı resmi padişah unvanlarında cihan hükümdarı, cihan padişahı tamlamaları yaygın kullanıldı — Kanuni Sultan Süleyman'ın titrinde cihangir sıfatı önemli yer tutar. Özel ad olarak kullanımı Osmanlı'dan beri sürmüştür.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan unisex isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Cihan İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Bir adın insanı belirlediğini söyleyemeyiz; ama adların taşıdığı çağrışımlar kültürel olarak paylaşılır ve gerçektir. Farsça kökenli Cihan isminde öne çıkan üç özellik:
Asalet
İsmin ilk akla getirdiği şey asalet — ağırbaşlı, saygı gören, sesini yükseltmeden kendini kabul ettiren bir duruş.
Doğa Sevgisi
Mevsimi, havayı, toprağı gündelik hayatın parçası sayan bir karakter. Doğa sevgisi burada manzara beğenmek değil, ritmini oradan almak.
Kararlılık
Bu isim kararlılıkla anılır — bağırarak değil, ısrarla. Zoru gördüğünde vazgeçmeyen, verdiği sözü unutmayan bir karakter. Türk isim geleneğinde böyle adlar sıklıkla bir dilekle verilir: çocuk hayatta sağlam dursun diye.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Cihan, TÜİK kayıtlarında 1864'ten bu yana görülen eski bir addır; 19. yüzyılda 135 ile 225. sıralar arasında yer alıyordu. 20. yüzyılın ilk yarısında yavaş yavaş geriledi ve 1930'lardan 1950'lerin ortasına dek 275 ile 355. sıralar arasında kaldı. 1960'lardan sonra yükselişe geçti: 1981'de ilk 100'e girdi (80.), 1986'da 48. sıraya, 1987'de 45. sıraya ulaştı. 1990'dan 2016'ya dek 55 ile 170. sıralar arasında dolaştı; 2017-2023 arasında 165 ile 211. sıralar arasına indi. 2024'te 125. sıraya, 2025'te ise 27. sıraya sıçradı. Bu, adın kayıtlarındaki en keskin tek yıllık tırmanıştır ve 11 Kasım 2024'te başlayan Uzak Şehir dizisinin ilk tam yılına denk gelir. 2025'teki 27. sıra adın bugüne dek gördüğü en iyi sıradır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
YükseliyorGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 1.100 kişiden biri
- 68.653 erkek · 6.710 kadın
- Yaygın
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Cihan adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Cihan adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Tarihi Figürler
Şah Cihan (Shah Jahan)
1592-1666, Babür HindistanıBabür İmparatorluğu'nun beşinci hükümdarı (1628-1658). Doğduğunda adı Hürrem'di; Şah Cihan (dünyanın şahı) sonradan aldığı unvandır ve tarihe bu unvanla geçmiştir. Eşi Mümtaz Mahal'in anısına Agra'da yaptırdığı Taç Mahal 1632'de başlanıp yaklaşık yirmi yılda tamamlandı; dünya mimarlığının en tanınmış yapılarından biridir. Saltanatının sonunda oğlu Evrengzîb tarafından tahttan indirilip Agra Kalesi'nde göz hapsinde tutuldu. 1666'da ölünce Taç Mahal'de Mümtaz Mahal'in yanına gömüldü.
Şehzade Cihangir
1531-1553, İstanbul / HalepKanuni Sultan Süleyman ile Hürrem Sultan'ın en küçük oğlu. Sırtındaki eğrilikle doğduğu için babasının ona 'dünyayı sırtında taşıyan' anlamında Cihangir adını verdiği anlatılır; ad cihan ile gir (tutan, ele geçiren) sözcüklerinden kuruludur. Ağabeyi Şehzade Mustafa'nın 1553'teki idamından kısa süre sonra, aynı yıl sefer sırasında Halep'te öldü. İstanbul'da Beyoğlu'ndaki Cihangir semti ile Mimar Sinan'ın 1559'da yaptığı Cihangir Camii onun adını taşır.
Edebiyatta ve Folklorda
Divan şiirinde cihan imgesi
Farsçadan geçen cihan (dünya, evren), eski Türk edebiyatında ve Osmanlı Türkçesinde en sık kullanılan sözcüklerden biridir; divan şiirinde ve tasavvuf metinlerinde sürekli karşımıza çıkar. Cihangir (dünyayı fetheden), cihanşümul (bütün dünyayı kapsayan), cihannüma (dünyayı gösteren) ve cihan-ârâ (dünyayı süsleyen) gibi birleşimler bu sözcükten kurulmuştur. Aynı kelime Osmanlı hükümdarlarının unvanlarında da yer alır; şairler onu dünyanın genişliğini anlatmak için sık sık kullanmıştır.
Modern Kültürde
Uzak Şehir
Dizi · 202411 Kasım 2024'te Kanal D'de başlayan dizide Albora ailesinin başı Cihan Albora'yı Ozan Akbaba, karşısındaki Alya'yı Sinem Ünsal canlandırdı. Mardin'de çekilen yapım kısa sürede yurt dışında da izlenir oldu. Adın kayıtlardaki hareketi bir dizinin bırakabileceği en keskin izlerden biridir: on yıl boyunca 125-211 arasında gezinen ad, dizinin ilk tam yılı olan 2025'te 27. sıraya çıktı.
Ünlü İsimdaşlar
Cihan Ünal
Tiyatro ve sinema oyuncusu; Ankara Devlet Konservatuvarı mezunu Devlet Tiyatrosu sanatçısıdır.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Farsça (kaynak)Cihan (جهان)
- UrducaCahan
- Avestaca (en eski kaynak)Gaēθā
- Sanskritçe (anlamdaş)Jagat (जगत्)