Devran
Devran İsminin Anlamı ve Kökeni
Devran, Arapça kökenli "dönüş, devr, zamanın akışı" anlamlarına gelen üniseks bir addır. Klasik İslam tasavvuf geleneğinde devr-i felek (feleğin dönüşü) zamanın akışı, talihin değişmesi ve hayatın geçici doğasının köklü kavramıdır. Mevlevi tarikatının sema ayini bu dönüş hareketinin manevi temsilidir. 2025'te TÜİK kayıtlarında 50. sırayla yükselen modern bir tercihtir.
Arapça davran, d-v-r kökünden türeyen addır; dara/yaduru (dönmek, devretmek) fiilinin soyut anlamıdır. Klasik İslam felsefesinde davran, kozmik düzendeki periyodik dönüşümleri (gezegen yörüngeleri, mevsim dönüşleri, talih çarkı) anlatır. Mevlana'nın Mesnevi'sinde devran hayatın geçiciliğinin merkez kavramlarından biridir; sema ayinindeki dervişin sağdan sola dönüşü, kâinatın Allah'a doğru dönüşünün manevi temsilidir. Türkçeye Osmanlı tasavvuf divan edebiyatı aracılığıyla yerleşmiş, modern Türkçede devran hâlâ "hayat çarkı, hayatın akışı" anlamında kullanılır.
Popülerlik
Devran, TÜİK kayıtlarında 2024 sonrası görülmeye başlanan, modern dindar ve tasavvuf bağlantılı ailelerin tercih ettiği yeni nesil bir addır. 2025'te 50. sırayla TÜİK ilk-100 listesine giren bir hız ve yoğunlukla yükselişe geçmiştir. Bu yükseliş tasavvuf mistisizm temasını taşıyan kısa modern adların 2020'lerdeki yeni dalgasıyla örtüşür.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam-tasavvuf: Devran (Arapça davran — dönüş, dönme) sözcüğü tasavvuf geleneğinin merkezi kavramlarından biridir. Mevlevi tarikatının kurucu uygulaması olan sema töreni, semazenlerin kâinatın ezeli dönüşüne (yıldızların, gezegenlerin, kalplerin Allah etrafındaki dönüşüne) eşlik eden ritüel dönüşüdür; bu dönüşe devran-ı sema denir. Mevlâna Celaleddin-i Rumi Mesnevi'sinde çark-ı devran (kâinat dönüşü) ve devran-ı kaza (kader dönüşü) tabirleriyle bu kavramı işler. Kadiri ve Rufai tarikatlarında da devran zikri — dervişlerin halka olup dönerek Allah'ı zikretmesi — temel uygulamalardandır. Adı taşıyan erkeklerin manevi dayanağı bu tasavvufi kavramdır.
Edebiyatta ve Folklorda
Mesnevi
Mevlâna Celaleddin-i Rumi · 1273Mevlana'nın altı ciltlik tasavvuf başyapıtında devran kavramı dünyanın geçiciliğinin merkez sözcüklerindendir. Devr-i felek (feleğin dönüşü), devran-ı dünya (dünyanın çarkı), bu da geçer mantığı kıssaların temel ahlakıdır. Mevlevi tarikatının sema ayinindeki dervişin sağdan sola dönüşü, devran kavramının bedensel manevi temsilidir; insan iç-dönüşle (sağ-el yukarı, sol-el aşağı) Allah'ın aşkını alıp aşağıya — yere ve insana — aktarır.
Modern Kültürde
Bu Da Geçer Ya Hu
Müzik · 2003Türk halk müziği ve tasavvuf geleneğinin köklü deyimi bu da geçer ya hu, devran kavramının halk diliyle özetidir — talihin, hayatın çarkının dönüp duracağı, her zorluğun geçici olduğu hatırlatması. Aşık Veysel, Neşet Ertaş'tan modern dönemde Sezen Aksu'ya kadar pek çok sanatçının türkü repertuarında bu kavram yer alır.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaDawrān
- FarsçaDawrān
- Türkçe (varyantlar)Devrân / Devran