Devran

Devran, Arapça dawrān (دوران) — d-w-r (dönmek, yan-yapı-dönüşü, devr-etmek) kökünden — dünya, felek, yan-yapı-dönüşü, klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Dünya, felek manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-dawra (devr, devre), al-tadwīr (yan-yapı-yapma), al-dā'ira (daire), al-dawla (devlet — yan-form söz-yapısı; klasik halk-İslam söz-yapısı yan-bağlanır), al-Mudawwar (yuvarlak), al-tadāwur (yan-form söz-yapısı), al-Devr — devr-i Âdem, devr-i Nûh, devr-i Muḥammed yan-form söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. Klasik İslamî tasavvuf-edebî söyleminde devr-i ezel (ezel-devri), devr-i ebed (ebed-devri), devr-i Âdem (Hz. Âdem-devri), devr-i Muḥammed (Hz. Peygamber-devri), devr-i kıyâmet (kıyâmet-devri), devr-i mevcûd (varlık-devri) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik Pers-Türk halk-edebî söyleminde devrân-ı zaman (zaman-devrânı), devrân-ı 'aşk (aşk-devrânı), devrân-ı dünyâ (dünya-devrânı) yan-form söz-yapıları klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi yan-bağlanır. Devran özellikle Anadolu kırsal-bölge halk-tasavvuf ailelerinin sevdiği klasik unisex söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. 79 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #403 sıradadır.

Arapça dawrān (دوران), d-w-r ("dönmek, yan-yapı-dönüşü, devr-etmek; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde d-w-r kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-dawra — devr-devre, al-tadwīr — yan-yapı-yapma, al-dā'ira — daire, al-dawla — devlet, al-Mudawwar — yuvarlak, al-tadāwur — yan-form söz-yapısı, al-Devr — devr-i Âdem yan-form söz-yapısı, al-dawādīr — yan-form söz-yapısı çoğul, al-mudīr — müdür-yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") kökünden — dünya, felek, yan-yapı-dönüşü, klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Dünya, felek manasında nitelendirir. Klasik İslamî tasavvuf-edebî söyleminde devr — yan-yapı-dönüş söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezindeki devr-i ezel (ezel-devri — yaratım-öncesi-yan-yapı söz-yapısı), devr-i ebed (ebed-devri — kıyâmet-sonrası-yan-yapı söz-yapısı), devr-i Âdem (Hz. Âdem-devri — klasik İslamî tarih-evren söz-yapısı), devr-i Muḥammed (Hz. Peygamber-devri — klasik İslamî yan-yansıyan-evren söz-yapısı), devr-i kıyâmet (kıyâmet-devri), devr-i mevcûd (varlık-devri — klasik İslamî varlık-evren söz-yapısı), devr-i felekî (felek-devri), devr-i 'aşk (aşk-devri), devr-i 'ārifân (âriflerin-devri) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik Pers-Türk halk-edebî söyleminde devrân-ı zaman (zaman-devrânı), devrân-ı 'aşk (aşk-devrânı), devrân-ı dünyâ (dünya-devrânı), devrân-ı bî-vefâ (vefâsız-devrân), devrân-ı sipihrî (felek-devrânı), devrân-ı çâr (dört-devrân) yan-form söz-yapıları klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273) gibi büyük şâirler-pîrler tarafından devrân söz-yapısı dünya-felek-yan-yapı söz-merkezi söz-imgesi şeklinde işlenir. Klasik halk-tasavvuf söz-örgüsünde Mevlânâ-tarîkatı'nın devrân/semâ yan-form söz-yapıları söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik Mevlevî-tasavvuf-edebî söyleminin söz-merkezindeki devr-i Mevlevî yan-form söz-yapısı). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Devrân / Devran yan-formunda yerleşmiştir. Devran özellikle Anadolu kırsal-bölge halk-tasavvuf ailelerinin sevdiği klasik unisex söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır.