Devriş
درویش
Devriş İsminin Anlamı ve Kökeni
Devriş, "derviş" sözcüğünün Anadolu ağızlarındaki göçüşmeli (ses yer değiştirmeli) söyleyişidir; kirpik-kiprik, toprak-torpak örneklerindeki gibi r ile v yer değiştirmiştir ve bu biçim 1850'den beri nüfus kayıtlarında yaşar. Derviş, tasavvufta bir pire bağlanıp gönül yolculuğuna çıkan kişidir; alçakgönüllülüğün, kanaatin ve hoşgörünün adıdır. Halk, bu sevilen kavramı kendi söyleyişiyle çocuklarına ad yapmıştır. TÜİK kayıtlarında Devriş ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1850 yılında 69. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2020 yılı verilerinde 498. sırayla listelenmektedir.
Farsça "derviş", aslen "yoksul, kapı kapı dolaşan" demektir; kökeni tartışmalıdır, "der-piş" (kapı önü) okuyuşu yaygın açıklamalardandır. Tasavvufta yoksulluk gönül zenginliğine çevrilmiş, derviş "dünyaya minneti olmayan gönül eri" anlamını kazanmıştır. Göçüşme (metathesis), Anadolu ağızlarının tipik ses olaylarındandır; Devriş, halk dilinin bu doğal işleyişinin nüfusa geçmiş örneğidir.
Popülerlik
Devriş, geç Osmanlı döneminin adlarından. TÜİK verilerinde 1850'ten itibaren görünür ve en yüksek konumuna kayıtların erken döneminde, 1850'te 69. sırada ulaşır. İlerleyen onyıllarda kullanımı seyrelmiş, 2020 itibarıyla 498. sıraya gerilemiştir.
Popülerlik Trendi
SabitKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
Dervişlik, tasavvuf yolunun alçakgönüllü yolculuğudur; Yunus Emre'nin "Dervişlik dedikleri hırka ile taç değil / Gönlün derviş eyleyen hırkaya muhtaç değil" beyti, kavramın özünü — biçim değil gönül işi olduğunu — söyler.
Uluslararası Karşılıkları
- Farsçaدرویش (derviş)