Yunis

Yunis, Arapça Yūnus (يونس) — İbrânîce Yōnāh (יוֹנָה — "güvercin") söz-yapısının Arapça-Sami söz-örgüsündeki yan-form söz-imgesidir. Hz. Yûnus / Yūnus ibn Mattā (yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), klasik halk-Kur'an söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Bu söz-yapısı Kur'an'da kişi-adı olarak söz-merkezindedir — Yūnus sûresi (10. sûre, sûre-eponym), Sâffât 37:139-148 (Hz. Yûnus-balık kıssa-yapısı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Enbiyâ 21:87-88 wa-Dhā al-Nūn (Balık-Sahibi yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Kalem 68:48 kā-ṣāḥibi al-ḥūt (Hz. Yûnus-balık yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Kur'ânî yan-bağlam Sâffât Sûresi 37:139'da söz-merkezindedir — Wa-inna Yūnusa la-mina al-mursalīn ("Şüphesiz Yûnus da peygamberlerdendi"). Aynı yan-bağlam-ailesinden Yûnus (yan-form), Yunus, Yunusoğlu, Yûnis (yumuşak-söyleyiş yan-yapı) yan-örgüsü oluşur. Edebî yan-bağlam klasik halk-Yûnus Emre* (~1238-1320; klasik halk-Anadolu Türkçesi-tasavvuf-divan-şâiri söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). 159 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2023'te #456 sıradadır.

Arapça Yūnus (يونس), İbrânîce Yōnāh (יוֹנָה — "güvercin") söz-yapısının Arapça-Sami söz-örgüsündeki yan-form söz-imgesi. Bu söz-yapısı Kur'ânî Kur'ânî peygamber-söz-imgesidir: Hz. Yûnus / Yūnus ibn Mattā — klasik halk-Kur'an söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Yûnus sûresi (10. sûre, 109 âyet, sûre-eponym), Sâffât 37:139-148 (Hz. Yûnus-balık kıssa-yapısı, Ninova-kavmi söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Enbiyâ 21:87-88 wa-Dhā al-Nūn idh dhahaba mughāḍiban fa-ẓanna an lan naqdira 'alayh fa-nādā fī al-ẓulumāti an lā ilāha illa anta subḥānaka innī kuntu mina al-ẓālimīn ("Balık-Sahibi öfkeyle gitti... karanlıklarda 'senden başka ilâh yoktur, seni tenzih ederim, ben zâlimlerden oldum' diye nidâ etti" yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Kalem 68:48-50 fa-ṣbir li-ḥukmi rabbika wa-lā takun kā-ṣāḥibi al-ḥūt idh nādā wa-huwa makẓūm (Hz. Yûnus-balık yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Sâffât 37:142 fa-ltaqamahu al-ḥūtu wa-huwa mulīm ("balık onu yutmuştu, kendisi kınanmıştı" yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Sâffât 37:147 Wa-arsalnāhu ilā mi'ati alfin aw yazīdūn ("yüz bin veya daha fazla insana onu gönderdik" — Ninova söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Kur'ânî yan-bağlam Sâffât Sûresi 37:139'da söz-merkezindedir — Wa-inna Yūnusa la-mina al-mursalīn ("Şüphesiz Yûnus da peygamberlerdendi") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Aynı söz-imge-ailesinden Yûnus (yan-form, klasik halk-Anadolu söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Yunus, Yunusoğlu, Yûnis (yumuşak-söyleyiş yan-yapı) söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. Edebî yan-bağlam klasik halk-Yûnus Emre (~1238-1320; klasik halk-Anadolu Türkçesi-tasavvuf-divan-şâiri söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Dîvân-ı İlâhiyât klasik halk-Anadolu Türkçesi söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı söz-imgesi yan-bağlanır; "Yaratılanı severiz Yaratandan ötürü" söz-imgesi yan-bağlanır). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Yūnus / Yûnus / Yûnis* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami Kur'ânî Kur'ânî peygamber-erkek adı oldu.