Derviş ismi “Hak yolunda yürüyen gönül eri; alçakgönüllü” anlamına gelir. 1854 yılında 34. sıraya kadar yükselen isim, 2025 TÜİK verilerine göre 414. sırada yer alıyor.
Deneyin
Derviş İsminin Anlamı ve Kökeni
Derviş, Farsça derviş "fakir, yoksul; mutasavvıf, sufi yolcusu" anlamlarına gelen klasik bir erkek adıdır. Klasik İslam tasavvuf geleneğinde derviş maddi dünyadan yüz çevirip manevi yolculuğa giren mutasavvıfı tanımlar. Mevlevi, Bektaşi ve Nakşibendi tarikatlarında derviş unvanı tarikat üyesinin temel mertebesidir. Yunus Emre'nin "Derviş Yunus" mahlasıyla anılması bu ismin Türk halk-tasavvuf kültüründe köklü yerini gösterir. TÜİK kayıtlarında Derviş ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1854 yılında 34. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 414. sırayla listelenmektedir.
Farsça derviş "yoksul, fakir" sözcüğünden gelir; sözcük Orta Farsça driyoş "fakir" biçimine dayanır. Halk arasında "kapı (der) önünde bekleyen" diye açıklanır, ama bu yakıştırmadır. Sözcüğün tasavvuf geleneğinde üç katmanlı bir anlamı vardır: (1) maddi fakir, dünya malından vazgeçmiş; (2) manevi fakir, Allah'a yönelmiş, el-fakr ila Allah (Allah'a muhtaçlık) duygusunu yaşayan; (3) tarikat mensubu, manevi yolculuk yapan mutasavvıf. Gezici derviş toplulukları İslam dünyasında 12. yüzyılın sonlarından itibaren yaygınlık kazandı. Mevlevi sema ayinindeki dönen dervişler klasik Türk-İslam tasavvuf imgesinin uluslararası tanınan görsel sembolüdür; Mevlevi Sema Töreni UNESCO İnsanlık Sözlü ve Manevi Mirası Listesi'nde (2008) yer alır.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Derviş İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Bir adın insanı belirlediğini söyleyemeyiz; ama adların taşıdığı çağrışımlar kültürel olarak paylaşılır ve gerçektir. Farsça kökenli Derviş isminde öne çıkan iki özellik:
Aydınlık
İsmin ilk akla getirdiği şey ışık ve neşe — yanındakinin içini açan, küçük şeylerden mutlu olmayı bilen bir tavrı tarif eder.
Huzur
Bu isim dinginlikle anılır: acele etmeyen, kriz anında elini titretmeyen, kendi ritmini koruyan bir karakter. Sakinlik burada kayıtsızlık değil, dengede durmak demektir.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Derviş, kayıtların başladığı 1850'lerde çoğunlukla en çok verilen ilk elli ad arasındaydı ve 1854'te 34. sırayla en yüksek noktasını gördü. 19. yüzyılın ikinci yarısında 35 ile 80. sıralar arasında kaldı; 1900'lerde hâlâ ilk 100'ün sınırında, 81 ile 104. sıralar arasındaydı. 20. yüzyıl boyunca düzenli olarak geriledi: 1930'da 142., 1950'de 229., 1970'te 347. sıradaydı. 1970'lerden 2000'lerin sonuna dek 345 ile 430. sıralar arasında dolaştı. 2015'te 475. sırayla en alt noktasını gördükten sonra yeniden toparlanıyor ve 2025'te 414. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 8.700 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Derviş adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Derviş adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
Klasik İslami tasavvuf geleneği Mevlevi, Bektaşi, Halveti, Kâdiri, Nakşibendi tarikatlarının manevi yolcu üyelerini derviş unvanıyla anar. Mevlevi sema' ayinindeki dönen dervişler klasik Türk-İslam tasavvuf imgesinin görsel sembolüdür. Türk-İslam ailelerinde Derviş adı koymak, çocuğa Hak yolunda yürüme, manevi fakir olma, Allah'a-yönelmiş-yolcu karakter niyetini yakıştırma anlamı içerir.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Yunus Emre
1238-1320, Selçuklu erken Osmanlı AnadoluTürkçe tasavvuf halk şiirinin zirve temsilcisi; şiirlerinde Âşık Yunus, Miskin Yunus gibi mahlasların yanında Derviş Yunus mahlasını da kullanır ve Anadolu Türkçesini tasavvuf şiirinin dili hâline getirir. "Beni bende demen, ben bende değilim" gibi mısralarıyla Anadolu Türk-İslam halk tasavvufunun merkez sesidir. UNESCO, ölümünün 700. yılı olan 2021'i anma yıl dönümleri arasına aldı.
Edebiyatta ve Folklorda
Mesnevi-i Manevi
Mevlâna Celaleddin-i Rumi · 1273Klasik İslami tasavvuf edebiyatının zirve eseri; 25.000 beyitlik Farsça tasavvuf epik eseri derviş / fakir / âşık manevi yolcu geleneğinin merkez kaynağıdır.
Ünlü İsimdaşlar
Derviş Eroğlu
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin 3. Cumhurbaşkanı (2010-2015); Ulusal Birlik Partisi'nin tarihsel liderlerinden biri (1938-).
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- FarsçaDerviş (درویش)
- ArapçaDarviş (درويش)
- İngilizceDervish
- BoşnakçaDerviš
- ArnavutçaDervish