Evren

Evren, Türkçe-Eski Türkçe evren sözcüğünden gelir ve "gök varlıklarının tümü, kâinat, kozmos" anlamlarını taşıyan üniseks bir addır. Aynı zamanda Eski Türk mitolojisinde evren dragon-yılan, ejderha anlamına gelir; Türk-Altay kozmolojisinde gökyüzünün gizli güçlerini taşıyan mitsel yaratık olarak işlenir. Türk Dil Kurumu Cumhuriyet sonrası dil reformunda Arapça kâinat, alem sözcüklerinin öz Türkçe karşılığı olarak evren sıfatını öne çıkardı. Modern Türk söyleminde evren bilimi (kozmoloji), evrendeki yerimiz gibi tabirler yaygındır. Cumhuriyet sonrası öz Türkçe doğa-kozmoloji adlarının (Doğa, Deniz, Toprak, Tan) zarif üniseks üyesidir.

Türkçe evren sözcüğü iki anlam katmanı taşır. (1) Kozmolojik anlam: evren (kâinat) — Türk Dil Kurumu reform döneminde Arapça kâinat ve Farsça cihan kelimelerine karşılık benimsenmiş öz Türkçe alternatif. (2) Klasik Türk-Moğol folklor ve mitoloji geleneğinde evren büyük yılan, efsanevi ejderha anlamında kullanılır. Dede Korkut hikâyelerinde Kazan Han'ın mücadele ettiği Evren Kökçe figürü ejderhasal mitolojik varlık olarak anılır. Ana Türkçe ebür-/evür- (dönmek) fiil kökünden türediği düşünülür; evrilmek (gelişerek dönüşmek) aynı köktendir.