Süreyya
Süreyya İsminin Anlamı ve Kökeni
Süreyya, Arapça kökenli al-Ṯurayyā kelimesinden gelir ve gökyüzündeki Ülker (Pleiades) yıldız kümesinin adıdır — Boğa burcunda yer alan ve dünyadan çıplak gözle görülebilen yedi parlak yıldız öbeği. Klasik Arap astronomisi ve şiirinde Ṯurayyā parlaklığın, yüksekliğin ve kozmik zarafetin simgesi olarak yoğun kullanıldı; ṯarv kökünden zenginlik anlam dairesinin parçası sayılır. Türk Osmanlı döneminde hem kız hem erkek adı olarak kullanıldı — unisex tarihi özel olarak dikkat çekicidir.
Arapça al-Surayya — "Ülker, Pleiades yıldız kümesi" — etimolojik olarak sarv (zenginlik, bolluk) kök ailesinin parçası; pek çok yıldız bir arada bulunması nedeniyle bol, zengin kavramıyla ilişkilendirildi. Klasik Arap astronomisinde al-Surayya gökyüzünün en belirgin yıldız öbeklerinden biri olarak manazil al-qamar (ay konakları — 28 gök konumu) sisteminin üçüncüsünü oluşturuyordu. Kur'an'da al-Najm (Yıldız) Suresi 53:1'de "Battığı-zaman yıldıza yemin olsun" ayetinin tefsir geleneğinde bu yıldızla ilişkilendirildiği rivayetleri vardır.
Popülerlik
Süreyya, klasik divan-şiirinin Pleiades-yıldız-kümesi estetiğine bağlı bir unisex ad olarak Türk-İslam aile geleneğinin köklü tercihlerindendir.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Tarihi Figürler
Süreyya İlmen Paşa
1874-1955, İstanbulOsmanlı-Türk havacılık tarihinin kurucu figürlerinden biri; havacı general ve siyasetçi. Osmanlı Hava Kuvvetleri'nin 1911'de kurulmasında etkili oldu; Türk havacılık eğitiminin temellerini attı. Cumhuriyet döneminde milletvekilliği yaptı. Türk sivil havacılığına öncülük ettiği dönemde ismini taşıyan Süreyya Sineması İstanbul Kadıköy'de hâlâ Süreyya Operası olarak hizmet veriyor.
Süreyya Ağaoğlu
1903-1989, Şuşa-İstanbulTürkiye'nin ilk kadın avukatlarından biri; 1927'de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olduktan sonra baroya kaydolarak kadın hukukçular kuşağının öncülerinden oldu. Cumhuriyet dönemi kadın hakları hareketinin simge isimlerinden; Azerbaycanlı Ahmet Ağaoğlu'nun kızı olarak Türkiye-Azerbaycan kültürel köprüsünün de temsilcilerinden biriydi.
Edebiyatta ve Folklorda
Divan Şiirinde Süreyya/Pervin Sembolü
Klasik Osmanlı divan şiirinde Süreyya (Ülker) yıldız kümesi sevgilinin göğsündeki gerdanlık, güzelliğin kozmik karşılığı ve yücelik sembolü olarak yaygın kullanıldı. Nef'i kasidelerinde, Na'ili gazellerinde Süreyya'nın parlaklığı benzetmesi sıklıkla geçer; Fars-Osmanlı şiir estetiğinin kozmik imgeler dağarcığının temel unsurlarındandır.
Modern Kültürde
Süreyya Operası (Kadıköy)
Sinema · 19271927'de Süreyya İlmen Paşa tarafından İstanbul Kadıköy'de yaptırılan art-déco-mimari eseri; önceleri sinema ve tiyatro salonu olarak hizmet verdi. 2007'den itibaren restorasyon sonrası İstanbul Devlet Opera ve Balesi sahnelerinden biri olarak kullanılıyor. Kadıköy'ün kültürel simgelerinden biridir.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaath-Thurayyâ
- FarsçaSüreyyâ / Pervîn
- İngilizce/AvrupaPleiades
- Türkçe (harf çevirisi)Süreyya / Sürayyâ
- Türkçe (diğer yazımlar)Süreyya / Süreyyâ