Fazlı

Fazlı, Arapça faḍlī (فضلي) — al-faḍl (fazl, üstünlük, erdem; Allah'ın bahşı) sözcüğüne -ī nisbet ekiyle türetilmiş — erdemli, üstün, fazl-sahibi anlamına gelir. al-faḍl Kur'an'ın merkez kavramlarından biridir: Allah'ın insanlara hesapsız-bahşı, mü'minlere verilen üstün-nimet ifadesidir. Bakara 105 Wa-Allāhu dhū al-faḍli al-'aẓīm ("Allah büyük fazl sahibidir"), Âl-i İmrân 174 Wa-Allāhu dhū faḍlin 'aẓīm gibi pek çok ayette geçer. Aynı kökten al-Mufaḍḍil (üstün-tutan), al-faḍāyil (faziletler — İslamî ahlâk-edebiyatının merkez kategorisi), al-tafḍīl (üstün-kılma) türetilmiştir. 172 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #434 sıradadır.

Arapça faḍlī (فضلي), al-faḍl ("fazl, üstünlük, erdem; Allah'ın hesapsız-bahşı"; f-ḍ-l kökünden) sözcüğüne -ī nisbet (aidiyet) ekiyle türetilmiş sıfat formudur — erdemli, üstün, fazl-sahibi. Aynı kök-ailesinden al-faḍl (fazl, üstünlük; klasik İslamî teoloji-vaad geleneğinin merkez kavramı), al-faḍāyil (faziletler — çoğul; klasik İslamî ahlâk-edebiyatının merkez kategorisi: kitāb al-faḍā'il — Faziletler Kitabı türü), al-Mufaḍḍil (üstün-tutan), al-tafḍīl (üstün-kılma — klasik İslamî kelâmda tafḍīl al-anbiyā' peygamberlerin birbirine üstünlüğü tartışması), al-afḍal (en-faziletli; Sünni-İslam'da afḍal al-khalq en-faziletli yaratık olarak Hz. Peygamber'in sıfatı), al-fāḍil (fâzıl, erdemli — eril sıfat-fiil), al-fāḍila (fâzıla, erdemli kadın — al-Madīna al-Fāḍila: erdem-şehri, klasik İslam-felsefesinde Fârâbî'nin 9. yüzyılda kullandığı kavram) türetilmiştir. al-faḍl sözcüğü Kur'an'da 100'den fazla yerde geçer: Bakara 105 (dhū al-faḍli al-'aẓīm), Âl-i İmrân 73 (Inna al-faḍla bi-yadi'llāh), Tevbe 74 (Wa-mā naqamū illā an aghnāhumu'llāh wa-rasūluhu min faḍlihi), Saff 4 (Wa-Allāhu dhū al-faḍl al-'aẓīm), Hadid 21 ve 29 (Dhālika faḍlu'llāhi yu'tīhi man yashā'). al-faḍl aynı zamanda Hz. Peygamber'in al-Faḍl (fazl-sahibi) lakaplarından biridir; Hz. Abbas'ın oğlu al-Faḍl ibn al-'Abbās (yaklaşık 605-639) Hz. Peygamber'in en yakın yeğenlerindendi. Türkçeye Osmanlı dini-edebî yoluyla Fazl (klasik) ve Fazlı (yumuşak söyleyiş) yerleşmiştir.