Felek
Felek İsminin Anlamı ve Kökeni
Felek, Arapça Felek sözcüğünden gelir; klasik İslami kozmolojide "gök cisimlerinin yörüngesi, gökyüzü kuşağı" anlamına gelen bir kız adıdır. Kur'an-ı Kerim Yasin Suresi 36:40'ta küllün fi felekin yesbehun (Her biri bir yörüngede yüzer) ifadesi güneş, ay ve yıldızların kendi yörüngelerinde döndüğünü bildirir; Enbiya 21:33'te de aynı kozmolojik düzen anılır. Klasik Pers-Türk divan şiir geleneğinde felek sözcüğü kaderin çevrimini ve aşığın talihsizliğini ifade için sıkça kullanılır; felek-i pür-cefa (cefa dolu felek) terkibi divan şiirinin standart imgelerindendir.
Antik Yunan astronomisinden sphaira (küre) kavramı klasik İslami kozmolojiye geçerken falak adını almıştır. Aynı kök ailesinden el-aflak (yörüngeler — çoğul), el-felekiyyat (astronomi bilimi), felekzede (kader kurbanı) sözcükleri türer. Klasik tasavvuf edebiyatında felek hem astronomik hem kader-çevrimi bağlamında işlenir; gerdiş-i felek (feleğin dönüşü) Sa'di ve Hafız divanlarının yaygın bir anahtar kavramıdir.
Popülerlik
Felek, 1875'ten itibaren TÜİK kayıtlarında Anadolu Türk-İslam ailelerinin sevdiği klasik kız adı şeklinde görünür. 20. yüzyıl boyunca Türk-İslam ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #399 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: el-falak Kur'an'da Yasin 36:40 küllün fi felekin yesbehun (Her biri bir yörüngede yüzer) ve Enbiya 21:33'te güneş ve ay'ın yörüngelerini tasvir eden ayetlerde geçer. Aynı zamanda Felak Suresi (113) kul auzu bi-rabbi'l-falak (De ki: Sabahın Rabbine sığınırım) ile başlar; bu surede falak sabahın açılışını ifade eder.
Kur'an-ı Kerim'de: Yâsîn Suresi, 40. Ayet
Ne güneş aya yetişebilir, ne de gece gündüzü geçebilir. Her biri bir yörüngede yüzmektedir.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaal-Falak
- FarsçaFalak
- UrducaFalak
- BoşnakçaFelek