Ferudun
Anlam ve Köken
Ferudun, Pers Farīdūn / Faridun — klasik Pers mitolojisinin kahraman-padişahı, Firdevsî'nin Şehnâme (940-1020) eserinde işlenen Pîşdâdî hânedanının 5. büyük-padişahı. Mitolojik anlatıma göre Farīdūn zalim-Dahhâk'ı (Zaḥḥāk) yenip 500 yıl saltanatını sürdürdü; Pers epik-edebiyatının adâletli-padişah onursal-figürü. Aynı kök-ailesinden Faridoun, Faridun, Feridun, Feridoun yan-formları İran-Afganistan-Tacikistan-Pakistan-Hindistan Pers-İslam coğrafyalarında yaygın yerleşmiştir. Klasik Pers divan-şiir-edebî söyleminde Hâfız (1315-1390), Sa'dī (1210-1291), Câmî (1414-1492) gibi büyük şairler Farīdūn-shāh onursal-sıfatla bu mitolojik figürü işler. Klasik Türk-İslam-Pers eğitimli ailelerinin sevdiği zarif tarih-mitolojik mirası erkek-adıdır; 106 yıllık TÜİK derinliğiyle 2024'te #447 sıradadır.
Pers Farīdūn / Faridun (فریدون), klasik Pers mitolojisinin kahraman-padişah özel-ismi. Sözcüğün etimolojisi tartışmalıdır; klasik dilbilim-yan-yorumları: (1) Avesta-Pers Thraētaona — "üçüncü-doğan, üçüncü-mertebe-sahibi" yan-yorumlu yan-form (klasik İran mitolojisinde Cemşid-Hûşeng-Tahmûres üçlüsünün üçüncü-padişahı); (2) Pahlavî Frēdōn — "ihtişam-sahibi-mertebe-padişah" yan-yorumlu yan-form. Klasik Pers mitolojisinin Pîşdâdî hânedanının 5. büyük-padişahı; Firdevsî'nin Şehnâme (940-1020 arası 30 yılda yazıldı; 60.000 beyit) eserinde detaylı-olarak işlenir. Mitolojik anlatıma göre Farīdūn zalim-yılan-omuzlu-Dahhâk'ı (Zaḥḥāk — Pers mitolojisinin merkez kötü-figür-sembolü) yenerek Pers-İran tahtına çıktı, 500 yıl saltanatını sürdürdü; Pers epik-edebiyatının adâletli-padişah onursal-figürü. Klasik Pers divan-şiir-edebî söyleminde Farīdūn-shāh onursal-sıfatla yer alır; Hâfız (1315-1390), Sa'dī (1210-1291), Câmî (1414-1492), Nizâmî-i Gencevî (1141-1209) gibi büyük şairler eserlerinde adâletli-mütevazı-padişah yan-yorumla işlerler. Aynı kök-ailesinden Pers-İslam coğrafyalarında Feridun, Feridoun, Faridoun, Faridun, Feridoon yan-formları İran-Afganistan-Tacikistan-Pakistan-Hindistan-Türkistan Pers-İslam kültürel-bölgesinde yaygın yerleşmiştir. Klasik Osmanlı saray-edebî söz-örgüsünde Feridun Bey, Feridun Paşa onursal-sıfat-yan-yorumla yer aldı; klasik Osmanlı tarihçisi Feridun Ahmed Bey (öl. 1583) Münşeat-üs-Selâtîn (Sultanların-Yazışmaları) eseriyle klasik Osmanlı diplomatik-edebî söz-yapısının kurucu-kalemlerinden biri oldu. Türkçeye Pers yumuşak-söyleyişiyle Feridun / Ferudun / Feriduin yan-formlarında yerleşmiştir.
Popülerlik
Ferudun, 1919'dan itibaren TÜİK kayıtlarında Cumhuriyet-öncesi-eğitimli ve dindar Anadolu ailelerinin sevdiği klasik tarih-mitolojik mirası erkek adı şeklinde görünür. 20. yüzyıl boyunca laik-Türkçü ve dindar-eğitimli Türk ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2024'te #447 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Tarihi Figürler
Farīdūn (Şehnâme mitolojik padişahı)
Klasik Pers mitolojisi — Pîşdâdî hânedanı 5. padişahıKlasik Pers mitolojisinin kahraman-padişahı; Firdevsî'nin Şehnâme eserinde işlenen Pîşdâdî hânedanının 5. büyük-padişahı. Zalim-Dahhâk'ı yenerek Pers-İran tahtına çıktı, 500 yıl saltanatını sürdürdü; Pers epik-edebiyatının adâletli-padişah onursal-figürü.
Edebiyatta ve Folklorda
Şehnâme — Farīdūn anlatımı
Firdevsî · 1010Klasik Pers epik-edebiyatının zirve-eseri (940-1020 arası 30 yılda yazıldı, 60.000 beyit); Firdevsî'nin Pers tarihinin epik-anlatımı. Farīdūn'un zalim-Dahhâk'ı yenip Pers-tahtına-çıkması ve 500 yıl saltanatı klasik Pers mitolojisinin merkez anlatımlarındandır.
Uluslararası Karşılıkları
- FarsçaFarīdūn (فریدون)
- Türkçe (yan-formlar)Feridun / Ferudun / Feridoun
- TacikçeFaridun
Ünlü İsimdaşlar
Feridun Düzağaç
Şarkıcı / MüzisyenTürk müzisyen ve şarkıcı (1968-); 1990'lar-2010'lar Türk-rock ve pop-müzik geleneğinin tanınan kalemlerinden biri. *Patenli Kız*, *Mağrur* gibi şarkılarıyla yaygın-popülerlik kazandı.