Fuzuli ismi “Faziletli, erdemli” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 1978: #547).
Fuzuli İsminin Anlamı ve Kökeni
Fuzulî, Türk Arap Fars ortak divan şiiri geleneğinin 16. yüzyıldaki zirvesi olarak kabul edilen Divan şairi Mehmet b. Süleyman Fuzûlî'nin (1483-1556) mahlası olarak Türk edebiyat belleğine yazılmış isimdir. Arapça kökenli fazli kelimesinden — "faziletli, erdemli, üstünlük ehli" anlamı; f-z-l kökünden (fazala = üstün olmak, fazilet sahibi olmak). Fuzûlî'nin kendi ifadesiyle bu-mahlas "Benim mahlasım olmayacak, çünkü şairler bunu beğenmez" niyetiyle seçilmişti — kendini küçük gösterme (tevâzu) temasının edebi ustalığa dönüşmesinin örneğidir. İsim böylece ironik tevâzu ile faziletli üstünlük anlamlarını paradoksal biçimde birleştirir.
Fuzuli adı Arapçada iki ayrı kökle ilişkilendirilir. Birincisi fazl köküdür — fazilet, erdem, üstünlük demektir; aynı aileden mufazzal (üstün kılınmış, tercih edilmiş) ve fazilet (erdem, mertebe) sözcükleri gelir. İkincisi ayrı bir köktür ve sözcüğe 'gereksiz, boşa yapılan, lüzumsuz' anlamını verir; Türkçede 'fuzuli yere' deyiminde yaşayan anlam budur.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Fuzuli İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Fuzuli deyince öne çıkan iki özellik:
Bilgelik
İsmin ilk akla getirdiği şey bilgelik: soğukkanlı, meraklı ve öğrenmeye açık bir zihin. Çevresindekilerin akıl danışmak için gittiği kişiyi tarif eder.
Hayal Gücü
Herkesin baktığı yere başka türlü bakan, aklındakini bir şeye dönüştüren bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik hayal gücü. Boş hayal değil, kurma isteği.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Deneyin
Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.
Popülerlik Hikâyesi
Şair Fuzuli'nin Türk Divan edebiyatındaki zirve konumu ismin edebî saygınlığının temelini oluşturdu. 2020'lerde düşüş eğiliminde — az bilinir ismi modern aile tercihinde geriler ancak kültürel saygınlığını korumaktadır. TÜİK kayıtlarında Fuzuli ismine ilk olarak 1932 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1932 yılında 346. sırayla zirvesine çıkmıştır. Son olarak 1978 yılı verilerinde 547. sırada yer almıştır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 790.000 kişiden biri
- Çok nadir — 500 kişiden az
Fuzuli ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Fuzuli adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Fuzuli adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
Fuzuli Kerbela'da yetişmiş ve Hz. Hüseyin-mersiyeleri yazmış olması dolayısıyla Alevi Bektaşi Şii Caferi geleneğinde ortak değerli bir figürdür. Hadikat üs-Süeda (Mutlular-Bahçesi, 1546) adlı Kerbela-matem-anlatısı Alevi Cafer geleneğinin merkezi metni haline geldi — Muharrem-ayı okumalarında hâlâ yaşar. Sünni tasavvufi gelenek Fuzuli'nin aşk şiirlerini ilahi aşkın dünyevi sembolü olarak yorumlar; Mevlevi-Kadiri-Bektaşi geleneklerinin hepsinde onun şiirleri sema zikir repertuvarında yer alır. Türk İslami edebiyat ortak mirasının nadir uzlaşımcı isimlerindendir.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Fuzuli (Mehmet b. Süleyman)
~1483-1556, Bağdat / KerbelâTürk divan şiirinin en büyük şairlerinden. Asıl adı Mehmed b. Süleyman'dır; Fuzûlî seçtiği mahlastır. Bugünkü Irak topraklarında yaşadı, Akkoyunlu-Safevi-Osmanlı yönetimlerini gördü ve Türkçe, Arapça, Farsça üç dilde eser verdi. Azerbaycan Türkçesiyle yazdığı divanı iki Türk şiir geleneğinin ortak kurucu metni sayılır. Leylâ vü Mecnûn (1535) bu efsanenin en etkili Türkçe yorumu, Su Kasidesi ise Hz. Muhammed için yazılmış methiyelerin başyapıtıdır: "Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlara su". 1534 Bağdat fethinden sonra kesilen maaşı üzerine kaleme aldığı Şikâyetnâme de Osmanlı bürokrasisine dönük en ünlü yergi metinlerindendir. 1556'da Kerbelâ'da bir salgında öldü.
Edebiyatta ve Folklorda
Leyla vü Mecnun
Fuzuli · 1535Türk Divan şiirinin en büyük mesnevilerinden biri; Kays (Mecnun) ile Leyla'nın aşk tragedyasının Türkçe zirvesi. Nizami-i Gencevi'nin Farsça Leyla ve Mecnun'u (1188) ve Cami'nin versiyonuyla başlayan geleneğin Türk dilindeki zirve yorumu. 3.096 beyitlik eser aşkın delilik mertebesindeki mutlak teslimiyetini tasavvufi boyuta taşır; Türk Azerbaycan İran ortak edebi mirasının ortak köşe taşlarından biridir.
Su Kasidesi
Fuzuli · 1520Fuzuli'nin Hz. Muhammed için yazdığı methiye kasidesi; "Saçma ey göz eşkden göŋlümdeki odlara su" beyti ile başlayan kaside Türk Divan şiiri belleğinin en bilinen metinlerindendir. Aşk-ateşinin yakıcılığı ile su'nun soğutuculuk arasındaki paradoks üzerine kurulu eser, peygamber sevgisinin ruhsal susuzluğunu ifade eder. Türk edebiyatı ders kitaplarının klasik metinlerindendir.
Deneyin
Fuzuli soyadınızla nasıl duruyor?
Soyadınızı yazın; ses akışını, ritmi ve anlam ilişkisini birlikte değerlendirelim.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Faẓlī / Fuzūlī
- FarsçaFuzûlî
- UrducaFuzli
- Azerbaycan TürkçesiFüzuli